You are here:

Comhairliúchán Poiblí ar Chreat Náisiúnta na hÉireann um Ghníomhaíocht Oiriúnúcháin

15 Meán Fómhair 2017
Sheol an tAire Cumarsáide, Gníomhaithe ar son na hAeráide agus Comhshaoil, Denis Naughten T.D comhairliúchán poiblí ar an gcéad Chreat Náisiúnta reachtúil um Ghníomhaíocht Oiriúnúcháin (NAF) in Éirinn.

De réir an Achta um Ghníomh Aeráide agus um Fhorbairt Ísealcharbóin 2015, sonróidh an Creat Náisiúnta um Ghníomhaíocht Oiriúnúcháin an straitéis náisiúnta do chur i bhfeidhm na mbeart oiriúnaithe in earnálacha difriúla agus ag údaráis áitiúla ina réimsí riaracháin chun leochaileacht an Stáit i leith drochthionchair an athraithe aeráide a laghdú. Cuirfear an Creat Náisiúnta deireanach um Ghníomhaíocht Oiriúnúcháin faoi bhráid an Rialtais lena fhaomhadh i Mí na Nollag. Is é an dáta deireanach d'aighneachtaí a bheith faighte mar chuid den chomhairliúchán ná 27 Deireadh Fómhair 2017.

Dúirt an tAire Denis Naughten:

"Mar an Aire Gníomhaithe ar son na hAeráide, táim go hiomlán tiomanta d'aistriú éifeachtach chuig geilleagar ísealcharbóin, athléimneach ó thaobh aeráide de agus inbhuanaithe ó thaobh timpeallachta de a chinntiú faoin mbliain 2050. I mí Iúil, d'fhoilsíomar an chéad Phlean Náisiúnta reachtúil Maolúcháin de chuid na hÉireann agus le hullmhú an Chreata seo, bhaineamar garsprioc chriticiúil eile amach agus cead á thabhairt againn don aistriú seo. Tá aeráid na hÉireann ag athrú agus níl an dara rogha againn ach gníomh oiriúnaithe a dhéanamh agus ullmhú d'iarmhairtí dosheachanta an athraithe aeráide. Tá pleanáil oiriúnaithe chomhordaithe ríthábhachtach le bheith réidh d'iarmhairtí an athraithe aeráide agus le bearta a chur i bhfeidhm chun na rioscaí a íoslaghdú."

Iarrfar ar roinnt earnálacha pleananna oiriúnaithe earnála a ullmhú; Talmhaíocht, Mara, Foraoiseacht, Bithéagsúlacht, Iompar, Bainistíocht Riosca i gcás Tuilte agus Sláinte ina measc. Ní aithneoidh an Creat suíomhanna ar leith nó ní mholfaidh sé bearta nó tionscadail oiriúnaithe i dtaca le hearnálacha. Forbrófar mionbhearta oiriúnaithe trí na hearnálacha iad féin, earnáil an rialtais áitiúil ina measc, de réir an NAF.

Agus é ag iarraidh ar an bpobal aiseolas a thabhairt dá Roinn ar an dréachtchreat, dúirt an tAire:

"Chun freagairt go héifeachtach d'athrú aeráide, caithfimid tuairimí na sochaí ar fad a chloisteáil. Ina thaobh seo, creidim gur bunghné den Idirphlé Náisiúnta um Athrú Aeráide é an comhairliúchán seo. Spreagaim gach duine chun páirt a ghlacadh sa phróiseas comhairliúcháin seo le bonn eolais a chur faoin obair leanúnach atá á déanamh againn chun Creat deireanach a thabhairt don Rialtas."

Tá sonraí faoin gcaoi a bhféadfadh an pobal agus páirtithe leasmhara a dtuairimí a thabhairt ar an gcomhairliúchán ar fáil ar shuíomh gréasáin na Roinne Cumarsáide, Gníomhaithe ar son na hAeráide agus Comhshaoil anseo.

Athbhreithneoidh agus measfaidh an Roinn Cumarsáide, Gníomhaithe ar son na hAeráide agus Comhshaoil freagraí ar an dréacht comhairliúcháin agus cuirfidh na freagraí sin bonn eolais faoi thabhairt chun críche an Chreata Náisiúnta um Ghníomhaíocht Oiriúnúcháin.

Nótaí d’Eagarthóirí

An Cuspóir atá leis an gCreat Náisiúnta um Ghníomhaíocht Oiriúnúcháin
Ullmhaíodh an Creat Náisiúnta um Ghníomhaíocht Oiriúnúcháin ar aon dul le ceanglais an Achta um Ghníomh Aeráide agus um Fhorbairt Ísealcharbóin, 2015. An cuspóir atá leis an gCreat ná comhthéacs an bheartais do fhreagra straitéiseach oiriúnaithe ar athrú aeráide a chur ar fáil; beartais a fhorbairt, ag obair i gcomhphairt le páirtithe ábhartha leasmhara; tasca oiriúnaithe maidir leis na réimsí beartais ábhartha ar fad a chomhtháthú; tuiscint ar cheisteanna oiriúnaithe a chur chun cinn; forbairt na fianaise eolaíochta maidir le hoiriúnú a chur chun cinn agus tacaíocht a thabhairt di; earnálacha a aithint le haghaidh gníomhartha oiriúnaithe; agus tiomantas a thabhairt do ghníomhartha chun tacú leis an bpróiseas oiriúnaithe. Ullmhófar Creataí Náisiúnta leantacha um Ghníomhaíocht Oiriúnúcháin go foirmiúil uair amháin, ar a laghad, gach cúig bliana dá bhforáiltear i reachtaíocht 2015.

Struchtúr an Dréacht-Chreata Náisiúnta um Ghníomhaíocht Oiriúnúcháin
Tá an dréacht-Chreatha Náisiúnta um Ghníomhaíocht Oiriúnúcháin roinnte ina dhá chuid agus tá dhá chaibidil i ngach cuid. Leagann Cuid 1 comhthéacs náisiúnta, Eorpach beartais an Chreata Náisiúnta um Ghníomhaíocht Oiriúnúcháin amach, eolas eolaíochta ar thionchair an athraithe aeráide ar Éirinn san áireamh. Athbhreithníonn Cuid 2 pleanáil oiriúnaithe in Éirinn go dtí seo ag leibhéal náisiúnta agus earnála agus déanann sí anailís ar cheisteanna rialachais agus feidhmithe a bhaineann le hoiriúnú. An aidhm atá leis ná sainordú soiléir, reachtúil, ar cheadaigh an rialtas é, a chur ar fáil d'earnálacha agus do rialtas áitiúil chun pleananna oiriúnaithe agus straitéisí oiriúnaithe údaráis áitiúla a ullmhú agus a chur i bhfeidhm. Céim eile sa phróiseas a bheidh i gceist leis agus forbróidh agus treiseoidh sé le himeacht ama de réir mar a fhorbraíonn an bunachar eolais agus de réir mar a aibíonn na freagraí beartais.

Acht um Ghníomh Aeráide agus um Fhorbairt Ísealcharbóin
Leagann an tAcht um Ghníomh Aeráide agus um Fhorbairt Ísealcharbóin, 2015, cuspóir náisiúnta aistrithe amach i dtaca le haistriú chuig geilleagar ísealcharbóin, athléimneach ó thaobh aeráide de agus inbhuanaithe ó thaobh timpeallachta de faoin mbliain 2050.

Forálann Cuid 3 den Acht go gcaithfidh an tAire Cumarsáide, Gníomhaithe ar son na hAeráide agus Comhshaoil sraith Pleananna Náisiúnta Maolúcháin agus Creataí Náisiúnta um Ghníomhaíocht Oiriúnúcháina dhéanamh agus a chur faoi bhráid an Rialtais. Foilsíodh an chéad Phlean Náisiúnta Maolúcháin de chuid na hÉireann ar an 19 Iúil 2017. Forálann an tAcht go gcaithfear an chéad Chreat Náisiúnta reachtúil um Ghníomhaíocht Oiriúnúcháin a chur faoi bhráid an Rialtais tráth nach déanaí ná an 10 Nollaig 2017.

Ceisteanna Coitianta

Cad é cuspóir aistrithe 2050?
Tuigeann an Rialtas an dúshlán atá ann maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú ar aon dul lenár n-oibleagáidí idirnáisiúnta agus AE go maith. Léirítear sa Staid Náisiúnta Bheartais um Ghníomh Aeráide agus um Fhorbairt Ísealcharbóin (2014) agus san Acht um Ghníomh Aeráide agus um Fhorbairt Ísealcharbóin, 2015 é freisin. Is príomhghnéithe iad an staid bheartais agus an creat dlíthiúil den iarracht chun an clár náisiúnta aistrithe a chur chun cinn.

Bunaíonn an Staid Náisiúnta Bheartais cuspóir náisiúnta bunúsach chun aistriú chuig geilleagar iomaíoch, ísealcharbóin, athléimneach ó thaobh aeráide de agus inbhuanaithe ó thaobh timpeallachta de faoin mbliain 2050. Leagann sí amach an comhthéacs don chuspóir; soiléiríonn sí an leibhéal d'uaillmhian mhaolúcháin GHG a shamhlaítear; agus bunaíonn sí an próiseas chun tabhairt faoin mórchuspóir agus chun é a bhaint amach.

Tá an Staid Náisiúnta Bheartais um Ghníomh Aeráide agus um Fhorbairt Ísealbharbóin ar fáil ag http://www.housing.gov.ie/environment/climate-change/policy/climate-action-and-low-carbon-development-national-policy-position

Cén chaoi a nascann an Creat Náisiúnta um Ghníomhaíocht Oiriúnúcháin leis an Idirphlé Náisiúnta um Athrú Aeráide?
Leanfaidh an tIdirphlé Náisiúnta um Athrú Aeráide ar aghaidh ar feadh dhá bhliain ar dtús (2017-2019) agus cuirfidh an Ghníomhaireacht um Chaomhnú Comhshaoil tacaíocht riaracháin ar fáil. Fógraíodh ballraíocht an ghrúpa chomhairligh, a bhfuil sé dhuine dhéag ann, i mí Iúil 2017. Bunaíodh an grúpa seo le comhairle a chur ar fáil i dtaca le straitéis, le struchtúr agus le hoibriú foriomlán an idirphlé náisiúnta. Ó thaobh athléimneachta aeráide (i.e oiriúnú do thionchair an athraithe aeráide) de, beidh ról ríthábhachtach ag foilsiú an dréacht-Chreata Náisiúnta um Ghníomhaíocht Oiriúnúcháin do chomhairliúchán poiblí chun bonn eolais a chur faoin bpróiseas idirphlé agus faoin gcaoi a dtéann sé i ngleic le tionchair an athraithe aeráide. Tá múscailt feasachta, forbairt acmhainne agus rannpháirtíocht phobail le ceisteanna oiriúnaithe ríthábhachtach agus tá príomhról ag an Idirphlé leis seo.

Chun tuilleadh eolais a fháil ar an Idirphlé Náisiúnta um Athrú Aeráide, féach anseo: http://www.dccae.gov.ie/en-ie/news-and-media/press-releases/Pages/Minister-Denis-Naughten-publishes-Ireland's-first-statutory-National-Mitigation-Plan.aspx

Cén ról atá ag an gComhairle Chomhairleach um Athrú Aeráide in ullmhú an Chreata Náisiúnta um Ghníomhaíocht Oiriúnúcháin?
Is comhlacht reachtúil neamhspleách é an Comhairle Chomhairleach um Athrú Aeráide a bunaíodh de bhun an Achta um Ghníomh Aeráide agus um Fhorbairt Ísealcharbóin chun comhairle a chur ar an Aire agus ar an Rialtas maidir le hathrú aeráide. Tá feidhmeanna ar leith ag an gComhairle Chomhairleach faoin Acht chun moltaí a dhéanamh maidir le hoiriúnú beartais.
Leag an Chéad Tuarascáil de chuid na Comhairle Comhairlí, a foilsíodh i Samhain 2016, agus a Tuarascáil Thréimsiúil, a foilsíodh i mí Iúil 2017, roinnt moltaí leathana amach i dtaca le hullmhú an Chreata Náisiúnta um Ghníomhaíocht Oiriúnúcháin agus measadh in ullmhú an dréachta iad. Féach www.climatecouncil.ie  

Press Release Documents