You are here:

Eolas uasdátaithe tugtha ag an Aire Bruton don Rialtas faoin bPlean Náisiúnta Leathanbhanda

Eolas uasdátaithe tugtha ag an Aire Bruton don Rialtas faoin bPlean Náisiúnta Leathanbhanda

Obair idir lámha chun an conradh a thabhairt i gcrích

Thug an tAire Cumarsáide, Gníomhaithe ar son na hAeráide agus Comhshaoil, Richard Bruton T.D., eolas uasdátaithe don Rialtas inniu (an Chéadaoin, an 17 Iúil) faoi dhul chun cinn maidir leis an gconradh don Phlean Náisiúnta Leathanbhanda (PNL) a thabhairt i gcrích. 

Cinnteofar leis an bPlean Náisiúnta Leathanbhanda go mbeidh rochtain ag gach teach, feirm, scoil agus gnó in Éirinn ar sheirbhís leathanbhanda ardluais agus ag 1.1 milliún duine nach bhfuil rochtain acu ar a leithéid faoi lathair – seo daoine atá ina gcónaí nó ag obair in 540,000 áitreabh ar fud na tíre nach bhfuil rochtain ar leathanbhanda acu, 100,000 feirm agus gnó agus 600 scoil ina measc. 

Beidh na deiseanna céanna ag an 1.1 milliún duine seo, atá ina gcónaí i gceantair thuaithe den chuid is mó, agus atá acu siúd i gceantair uirbeacha. Beidh siad in ann tairbhe a bhaint as an réimse deiseanna nua a bhaineann le leathanbhanda ardluais freisin. Gan leathanbhanda ardluais, ní cinnte go mbeidh rochtain acu ar na deiseanna gaolmhara lena n-áirítear:

·                     Fleisc-obair agus cianobair

·                     Sláinte chliste, le seirbhísí dochtúra teaghlaigh agus altrachta ar líne agus monatóireacht mhíochaine ar líne

·                     Néalseirbhísí agus gléasanna nasctha

·                     Deiseanna feirmeoireachta cliste

·                     Foghlaim dhigiteach

·                     Íocaíochtaí agus áirithintí iontaofa

Thug an Rialtas dá aire inniu an dul chun cinn suntasach atá déanta ag an Roinn agus ag an Tairgeoir Roghnaithe, National Broadband Ireland (NBI), maidir leis na cáipéisí riachtanacha dlíthiúla agus airgeadais a thabhairt chun críche ó d'fhaomh an Rialtas ceapachán an Tairgeora Roghnaithe ar an 7 Bealtaine.  
 
Bhí eir os comhair an Chomhchoiste Oireachtais ar an 28 Meitheamh agus is é tátal na Roinne Cumarsáide, Gníomhaithe ar son na hAeráide agus Comhshaoil, i gcomhairliúchán lena comhairleoirí agus le ComReg, nach rogha fhéideartha é an moladh ardleibhéil a chuir eir faoi bhráid an Chomhchoiste agus nach bhfuil aon tionchar aige ar an gcinneadh tairgeoir roghnaithe a cheapadh i dtaca leis an bPlean.  
 
Is iad seo a leanas cuspóirí na Straitéise PNL a d'fhaomh an Rialtas i mí na Nollag 2015 agus ar ghlac tairgeoirí leo trína rannpháirtíocht sa phróiseas soláthair:

·         Ní mór leathanbhanda ardluais a sholáthar do 100% de na háitribh sa tír

·         Ní mór go mbeidh cosaintí láidre ann don Stát agus lán-trédhearcacht ann maidir lena bhfuil fóirdheontas an Stáit á chaitheamh air

·         Ní mór go mbeidh rochtain chomhionann ag gach soláthróir miondíola tráchtála ar an líonra

·         Líonra a sheasfaidh an aimsir ionas nach dtiocfaidh scoilt dhigiteach chun cinn arís sa todhchaí idir ceantair uirbeacha agus ceantair thuaithe; agus

·         Ní mór go mbeidh praghsanna socraithe sa dóigh go bhfuil sé d'acmhainn ag úsáideoirí iad a íoc – praghsanna nasctha agus praghsanna táirgí.

Tá na cuspóirí seo agus prionsabail luach ar airgead mar bhunchloch an phróiseas soláthair ó bhí mí na Nollag 2015 ann.
 
Bhí eir ar cheann de na tairgeoirí deireanacha i dtaca leis an bPlean Náisiúnta Leathanbhanda agus rinne sé dréacht-thairiscint €2.74 billiún (CBL as an áireamh) de réir na dtéarmaí thuas; ansin, shocraigh sé ar tharraingt amach as an bpróiseas. Níl an fhianaise a chuir eir faoi bhráid an Chomhchoiste agus atá ina litir chuig an Roinn ag teacht leis na cuspóirí thuasluaite agus tá ábhar ann a ardaíodh cheana féin agus ar ligeadh leis le linn d'eir a bheith rannpháirteach sa phróiseas soláthair.

I bhfreagra a cuireadh chuig eir inniu, cuireadh in iúl go bhfuil sé mídhleathach de réir rialacha soláthair agus Státchabhrach fóirdheontas a thabhairt d'aon chuideachta gan comórtas a reáchtáil agus nach mbeadh a leithéid ag teacht le príomhchuspóirí an Phlean Náisiúnta Leathanbhanda.

Thug an Rialtas an méid sin ar aire inniu. 
 
Dúirt an tAire Bruton:

"Tá obair idir lámha chun an conradh don Phlean Náisiúnta Leathanbhanda a thabhairt chun críche. Tá sé ríthábhachtach go síneoimid an conradh gan mórán moille ionas nach mbeidh an milliún duine atá gan rochtain ar leathanbhanda faoi láthair fágtha ar gcúl. Tá athrú ó bhonn ag teacht ar an dóigh a gcaithimid ár saol agus a dtéimid i mbun foghlama agus i mbun oibre. Caithfimid a chinntiú go bhfuil na deiseanna céanna ag muintir na tuaithe agus atá acu siúd sna bailte agus sna cathracha."
 
Na chéad chéimeanna eile

Nuair a bheidh deimhniú na Státchabhrach faofa ag an gCoimisiún Eorpach agus riachtanais deiridh an chonartha tugtha chun críche, bronnfar an conradh don Phlean Náisiúnta Leathanbhanda ar an Tairgeoir Roghnaithe. 

Táthar ag dréim go síneofar an Conradh PNL amach sa bhliain, nuair a bheidh an cháipéisíocht uile dhlíthiúil agus airgeadais tugtha chun críche, agus go dtosófar ar an obair go gairid ina dhiaidh sin. 

Nótaí d'eagarthóirí

An Plean Náisiúnta Leathanbhanda
 
Mar thoradh ar an bpróiseas soláthair, d'fhaomh an Rialtas ceapachán Granahan McCourt mar an tairgeoir roghnaithe (cuideachta a bheidh i mbun trádála faoin ainm National Broadband Ireland, NBI) ar an 7 Bealtaine 2019 bunaithe ar fhóirdheontas uasta caidhpeáilte €2.977 billiún thar thréimhse 25 bliain, cáin bhreisluacha agus suimeanna teagmhais san áireamh.  

Is féidir an figiúr sin a bhriseadh síos mar seo a leanas:

·         €2.142 billiún – fóirdheontas chun costais líonra a bhaineann le caipiteal a mhaoiniú thar thréimhse 25 bliain;

·         €480 milliún – fóirdheontas coinníollach agus teagmhasach a bhaineann le 14 réimse costais shonracha chaidhpeáilte agus le cúngach féideartha ag oibritheoirí tráchtála – is féidir é seo a tharraingt anuas i gcásanna sonracha nuair is féidir a léiriú gur tabhaíodh an costas agus nárbh fhéadfaí é a sheachaint; agus

·         €355 milliún i gcáin bhreisluacha, nach n-íoctar leis an tairgeoir ach ar gá cuntas a dhéanamh de mar aistriú idir an Roinn Caiteachais Phoiblí agus Athchóirithe agus an Roinn de réir na rialacha um chuntasaíocht vótaí bhliantúil.

Dúradh sa litir ó eir chuig an Roinn gur €1.55 billiún cás lárthéarma eir, in uireasa srianta an phróisis, chun an Plean Náisiúnta Leathanbhanda a chur i bhfeidhm. Cuirtear an méid sin i gcomparáid le €2.75 billiún, an figiúr a luaigh eir ina dhréacht-thairiscint a fhad agus a bhí sé páirteach sa phróiseas soláthair, agus €2.1 billiún, an fóirdheontas caidhpeáilte a chuir National Broadband Ireland i láthair. Níl cáin bhreisluacha ná airgead teagmhais san áireamh sna figiúir seo.

Aisghlámadh don Stát
 
Sa chás nach mbeidh costas i gceist, nó ina bhfuil glacadh leathanbhanda níos airde ná mar a rabhthas ag súil, tá meicníochtaí aisghlámtha i bhfeidhm chun an Stát a chosaint. De réir an cháis dhearfaigh a cuireadh in iúl roimhe seo, d'fhéadfaí an costas a bheadh ar an Stát a íoc a ísliú go suntasach sna blianta atá amach romhainn mar gheall ar na meicníochtaí aisghlámtha. 

Cosnóidh na haisghlámtha seo a leanas an Stát agus féadfaidh siad an fóirdheontas a sholáthróidh an Stát a laghdú: 
 

·         Aisghlámadh maidir le gníomhaíocht (100% i dtaca le formhór na gcostas)

·         Aisghlámadh um Brabús Iomarcach (60% ar a laghad d'aon bhrabús iomarcach)

·         Díol na cuideachta a chuirfidh an PNL i bhfeidhm (sciar 25% de bhrabúis iomarcacha) suas go Bliain 10

·         Aisghlámadh Críochluacha (40%)

 

An tairiscint deiridh

Clúdaíonn an tairiscint deiridh soláthar leathanbhanda ardsonrach, iontaofa de réir threochtaí uirbeacha agus idirnáisiúnta. Soláthrófar seirbhís snáithín do 98% de na háitribh uile le luas tosaigh 150mb/s a ardóidh go 500mb/s i mBliain 10 i gcás úsáideoirí cónaitheacha, agus beidh luasanna i bhfad níos airde ar fáil do ghnónna. 

Cuirfear tús láithreach le gníomhaíochtaí i dtaca leis an líonra a luaithe a shíneofar na conarthaí. Beidh rochtain ag breis agus 90% d'áitribh sa Stát ar leathanbhanda ardluais taobh istigh de na ceithre bliana atá romhainn. 

Soláthrófar beagnach 300 pointe nasctha leathanbhanda i mBliain 1, a bheidh mar spotaí teo a sholáthróidh Wi-Fi saor in aisce i bpobail áitiúla mar thacaíocht do mhoil oibre digití i ngach contae. Soláthrófar an líonra snáithín i gcomhar leis na pointí nasctha seo. Beidh 120,000 áitreabh clúdaithe faoi Bhliain 2 agus clúdófar idir 70,000 agus 100,000 áitreabh gach bliain i ndiaidh sin.  

An fhoireann

Tá foireann curtha le chéile ag an Tairgeoir chun an moladh a chur i bhfeidhm. Tá taithí shuntasach ar thionscadail mhóra teileachumarsáide in Éirinn ag baill na foirne mar aon le taithí mhór tionsclaíochta idirnáisiúnta. Go foriomlán, tá an méid seo a leanas déanta ag baill na foirne:
 

·                     tá 16 chuideachta oibríochta teileachumarsáide úrnua tógtha acu

·                     tá 24 líonra náisiúnta teileachumarsáide curtha i bhfeidhm acu

·                     tá luach €40 billiún i gconarthaí/i ngnó bainistithe curtha i bhfeidhm acu.

De réir mar a éilítear sa dlí, tá cuideachta nua chláraithe Éireannach corpraithe ag Granahan McCourt, ar a dtugtar National Broadband Ireland (NBI), chun an líonra a thógáil, a oibriú agus a chothabháil. 

Infheistíocht ag an Stát

Ceapadh an próiseas soláthair lena fháil amach cén costas iomlán a bheadh ar an Stát a íoc chun leathanbhanda ardluais a chur ar fáil do thart ar 540,000 áitreabh sula ndéanfadh an Rialtas a chinneadh deiridh maidir le dul ar aghaidh leis an mbeart nó gan dul ar aghaidh leis agus sula síneofaí aon chonradh. 

Ní íocfar fóirdheontas le cuideachta an PNL go dtí go mbeidh na clocha míle bainte amach, agus tá tacar cuimsitheach cosaintí agus oibleagáidí atá ina gceangal dlí leagtha amach sa Chonradh, lena n-áirítear príomhtháscairí feidhmíochta chun a chinntiú go ndéanfar an tseirbhís a chothabháil mar is cuí. 

Beidh an buntáille nasctha agus na táillí míosúla ina dhiaidh sin a ghearrfaidh soláthróirí seirbhísí ar an té atá ina chónaí faoin tuath ag teacht leis na táillí a íocann an té atá ina chónaí i gceantar uirbeach agus beidh an duine faoin tuath in ann seirbhísí éagsúla a fháil ón soláthróir céanna, mar shampla seirbhísí gutha, leathanbhanda agus teilifíse.

Níor infheistigh an Stát ach €400m i seirbhísí leathanbhanda idir 2002 agus 2016. Sa tréimhse 2002 go 2021, beidh €36.9 billiún infheistithe i mbóithre agus €10.8 billiún sa bhonneagar uisce.

Rialú

Tá tacar cuimsitheach cosaintí agus oibleagáidí atá ina gceangal dlí leagtha amach sa Chonradh PNL, lena n-áirítear:

·                     Tacar príomhtháscairí feidhmíochta lena chinntiú go ndéanfar an tseirbhís a chothabháil go cuí

·                     Fíneálacha suntasacha chun dul i ngleic leis an tearcfheidhmíocht

·                     Socruithe substaintiúla maoirseachta chun monatóireacht a dhéanamh ar dhul chun cinn, ar chostais agus ar ghlacadh na seirbhísí srl.

·                     Riachtanais leathana tuairiscithe mhíosúla, ráithiúla agus bhliantúla ar gá don chuideachta PNL iad a chomhlíonadh

·                     Athbhreithnithe suntasacha seicphointe ag céimeanna éagsúla sa tionscadal

·                     Bord neamhspleách atá freagrach as oibríochtaí imfhálaithe agus as bainistiú laethúil na cuideachta PNL, agus ní mór don Bhord tuairiscí a chur faoi bhráid an Aire ar bhonn míosúil, ráithiúil agus bliantúil

·                     Duine ar an mBord ceaptha ag an Aire

·                     Iniúchóireacht neamhspleách ar na cuntais

·                     NBI a bheith i gceannas ar na sócmhainní a fhad a mhairfidh an Conradh

·                     An cumas "seasamh isteach" chun an tógáil agus oibríochtaí a bhainistiú agus a stiúradh sa chás ina mbeidh saincheisteanna comhlíontachta nithiúla ann.

Amlíne an tionscadail:
 
Cuirfear tús le cur i bhfeidhm an Phlean i Ráithe 4 2019 agus beidh réamhghníomhaíochtaí suntasacha ullmhúcháin ar siúl sna míonna beaga atá romhainn. Cé go mbeidh formhór na n-áitreabh socraithe sa chéad chúig bliana, beidh seacht mbliana ann sula mbeidh an obair iomlán curtha i gcrích.

Staitisticí:

Staitisticí PLN

·         Tuairim is 540,000 áitreabh (agus áitribh nua a thógfar)

·         1.1 milliún duine (23% den daonra)

·         56,000 feirm (68% den iomlán náisiúnta feirmeacha)

·         44,000 gnó nach feirmeacha iad (gnónna beaga agus micreaghnónna den chuid is mó)

·         674 scoil.

Plean NBI maidir leis an PNL a chur i bhfeidhm

·         Dul i ngleic le 96% den chríoch

·         Leathanbhanda ar fáil do 23% d'áitribh sa tír

·         Tuairim is 540,000 áitreabh

·         Tá áitribh nua a thógfar sa cheantar idirghabhála san áireamh. 

Beidh an méid seo a leanas i gceist le líonra NBI:

·         Breis agus 1.5 milliún cuaille

·         Fad breis agus 15,000 km de dhuchtanna faoin talamh

·         Suas le fad 146,000 km de cháblaí nua snáithín

·         Beidh an líonra ag rith feadh fhad 100,000 km den líonra bóithre

·         Déanfar an táirge leathanbhanda 150Mbps do thomhaltóirí a uasghrádú go 300Mbps faoi Bhliain 6 agus go 500Mbps faoi Bhliain 10

·         Táirgí suas le 1Gbps do ghnónna, iad uasghrádaithe go 2Gbps faoi Bhliain 11 agus go hincriminteach ina dhiaidh sin

Is FTTH go príomha a bheidh in úsáid i gcás tuairim is 2% de na háitribh trí nasc ardchaighdeáin gan sreang, agus déanfar é a uasghrádú le himeacht ama.


Press Release Documents