You are here:

Tugann an tAire Naughten trédhearcacht chuig tionscal na mbonn

Síníonn an tAire Rialacháin um Bainistíocht Dramhaíola (Boinn agus Boinn Dramhaíola) 2017

Meán Fómhair 18, 2017
Shínigh Denis Naughten, TD, an tAire Cumarsáide, Gníomhaithe ar son na hAeráide agus Comhshaoil, na Rialacháin nua um Bainistíocht Dramhaíola (Boinn agus Boinn Dramhaíola) 2017 a thabharfaidh struchtúir nua rialála isteach do thionscal na mbonn, le héifeacht ón 1 Deireadh Fómhair 2017.

Tógann na rialacháin seo ar an leithdháileadh €1 milliún a tugadh chun stoc-chairn bhonn dramhaíola, a dumpáladh go mídhleathach faoin tuath agus a d'fhéadfadh a bheith mar chúis le tinte tocsaineacha nó a d'fhéadfadh damáiste a dhéanamh do shláinte an duine, a ghlanadh.

Chomh maith le stoc-chairn bhonn a dumpáladh go contúirteach a ghlanadh, deir an tAire gur thug sé na rialacháin seo isteach chun deireadh a chur leis an bhfadhb. Tabharfaidh na rialacháin nua do thionscal na mbonn scéim iomlán chomhlíontachta isteach, a bheidh á cur i bhfeidhm ag Repak ELT, agus beidh ról clárúcháin agus tuairiscithe ag an Producer Register Limited (PRL). Beidh an scéim bunaithe ar an tsamhail um Fhreagracht Táirgeora, ar éirigh léi sa tír seo do shruthanna dramhaíola eile, cosúil le pacáistiú, le cadhnraí agus le hearraí leictreacha, leictreonacha dramhaíola (DTLL).

Maoineoidh Costas Bainistíochta Comhshaoil (vEMC) na struchtúir nua, a bhfuil €2.80 do gach bonn cairr agus €1.50 do gach bonn gluaisrothair i gceist leis. Tabharfaidh tuilleadh vEMC isteach in am trátha do bhoinn trucailí, tógála agus talmhaíochta.

Deir an tAire Denis Naughten: Gearrtar táillí ar bhailiúchán agus ar bhainistíocht na mbonn dramhaíola faoi láthair - tá fianaise agam ar tháillí idir €1.50 agus€3.50 - ach tugann leibhéal na mbonn a dumpáiltear ar fud na tíre le fios nach maoiníonn na táillí seo an cuspóir atá beartaithe, i.e. bainistíocht mhaith ar bhoinn ó thaobh na timpeallachta de. Agus an vEMC seo á chur i bhfeidhm i rialachán, cuirfidh sé ar bhonn foirmiúil agus caighdeánóidh sé an táille a íocann tomhaltóirí cheana féin nuair a cheannaíonn siad boinn nua agus cinnteoidh sé go ndiúscraítear boinn dramhaíola go dlíthiúil."

"Bhí an cuspóir a bhí agam maidir leis an táille seo a thabhairt isteach soiléir i gcónaí: Caithfidh muinín a bheith ag an tomhaltóir go bhfuil na táillí atá á n-íoc acu as diúscairt cheart a mbonn dramhaíola caighdeánaithe agus go n-úsáidtear don chuspóir atá beartaithe iad. Sa todhchaí, nílim ag iarraidh airgeadas poiblí a úsáid - a thagann as cánacha a ghearrtar ar na tomhaltóirí céanna - chun boinn, a dumpáiltear go mídhleathach faoin tuath agus inár n-aibhneacha, a ghlanadh."

"Tá easpa eolais ann maidir le tionscal na mbonn in Éirinn. Cuirfidh na rialacháin seo oibleagáid tuairiscithe ar oibreoirí bonn sonraí a chur ar fáil faoi líon na mbonn atá ag teacht ar an margadh agus atá ag teacht den mhargadh. Beidh soiléire ann den chéad uair riamh," a dúirt an tAire Naughten.

"Fuair tuarascáil a d'fhoilsigh an Roinn Comhshaoil, Pobail agus Rialtais Áitiúil amach nár cuireadh cuid shuntasach de bhoinn dramhaíola san áireamh (agus go leor acu á ndumpáil go mídhleathach) agus go raibh easpa sonraí comhsheasmhacha agus cruinne ann ar bhoinn. Céim thábhachtach a bheidh i gceist le sonraí a fháil ó na hoibreoirí bonn ar fad chun dul i ngleic leis seo," a dúirt an tAire Naughten.

D'éist an tAire leis na páirtithe leasmhara ar fad agus leis an imní a léirigh siad maidir le ceapadh na rialachán seo. Bhain an imní ba mhó a cuireadh in iúl dó le forfheidhmiú na rialachán. Ina thaobh seo, dúirt an tAire:

"Aithním go hiomlán an imní a cuireadh in iúl dom maidir le forfheidhmiú. Tá boinn ar cheann de na cúig réimse tosaíochta, ar aontaigh an Coiste Stiúrtha Náisiúnta Forfheidhmiúcháin Dramhaíola leo (http://www.dccae.gov.ie/en-ie/environment/topics/waste/enforcement/enforcement-structures/Pages/Waste-Enforcement-Regional-Lead-Authorities.aspx) agus chuir mé €9 milliún ar fáil i mbliana i dtaca le forfheidhmiú dramhaíola. Ós rud é go bhfuil na rialacháin seo i bhfeidhm anois, beidh mé ag iarraidh ar GCC agus ar na húdaráis áitiúla feachtas forfheidhmithe maidir le boinn a thosú."

CRÍOCH

Ceisteanna Cúlra Coitianta

Cad atá á thabhairt isteach ag an Aire?
Scéim iomlán chomhlíontachta, a bhfuil Costas sofheicthe Bainistíochta Comhshaoil (vEMC), cosúil lena bhfuil i bhfeidhm faoi chóras DTLL, mar bhonn agus taca leis, chun déileáil le fadhb leanúnach na hÉireann le boinn dramhaíola. Íocann tomhaltóirí táille cheana féin as diúscairt a seanbhonn pé uair a cheannaíonn siad bonn nua. Athraíonn an táille seo ar fud na tíre, ó thart ar €1.50 go €3.50 an bonn. Ní fhoráiltear an táille seo i reachtaíocht ach tá sí ann mar tháille neamhfhoirmiúil a ghearann miondíoltóirí bonn. Fadhb mhór leis an táille neamhfhoirmiúil seo ná nach mbaineann aon fhreagracht léi agus nach féidir le tomhaltóir bheith cinnte go n-úsáidtear an táille dhiúscartha don chuspóir atá léi. Thabharfadh leibhéal na stoc-charn le fios nach gcuirtear i bhfeidhm i gceart go minic í.

Caighdeánóidh an tsamhail atá á tabhairt isteach an táille, a ghearrann miondíoltóirí bonn ar cheannacháin bhoinn nua cheana féin, agus cuirfidh sí ar bhonn foirmiúil í. Cinnteoidh an tsamhail freisin go n-úsáidtear an táille a íocann siad don chuspóir beartaithe - cóireáil thimpeallachta na mbonn dramhaíola. Faoi mar atá an scéal faoi láthair, íocann an tomhaltóir faoi dhó - ar dtús, nuair a cheannaíonn siad boinn nua agus arís, trína gcánachas nuair a fhaigheann údaráis áitiúla réidh le stoc-chairn mhídhleathacha bhonn ar fud na tíre. Cinntíonn Rialacháin um Bainistíocht Dramhaíola (Boinn agus Boinn Dramhaíola) 2017 go gcuirtear na boinn dramhaíola ar fad san áireamh agus go gcaitear i gceart leo agus ní bheidh ar an tomhaltóir íoc faoi dhó.

Céard is Tionscnamh/Eagraíocht um Fhreagracht Táirgeora?
Is síneadh é an tionscnamh um fhreagracht táirgeora leis an bprionsabal gurb é údar an truaillithe a íocfaidh as. Tá sé i gceist aige gnólachtaí a spreagadh le luach a aisghabháil óna dtáirgí ag deireadh a saoil agus mar sin, aon drochthionchar a d'fhéadfadh a bheith ag na táirgí a dhéanann siad ar an timpeallacht a laghdú.

Ligeann an cur chuige atá ag an Eagraíocht um Fhreagracht Táirgeora (PRO)/Scéim Chomhlíontachta do tháirgeoirí smaoineamh ar scéimeanna a bhfuil sé ar a gcumas na bunchuspóirí a bhaineann le reachtaíocht bainistithe dramhaíola a chomhlíonadh ar chomhbhealach. Tá cúig shruth dramhaíola ag oibriú faoi PRO in Éirinn faoi láthair: pacáistiú dramhaíola (Repak), Dramhthrealamh Leictreach agus Leictreonach, cadhnraí (DTLL Éireann agus ERP), feithiclí a bhfuil a ré caite (FRC) agus plaistigh feirme (Grúpa Táirgeoirí Scannán Feirme na hÉireann).

An raibh an táille neamhfhoirmiúil le feiceáil ag an bpobal roimhe seo?
Cé go n-athraíonn an cleachtas ó mhiondíoltóir go miondíoltóir, taispeánann go leor acu táille dhiúscartha ar leith ag bun a sonrasc cheana féin. Cibé an gcuirtear in iúl go follasach dá gcuid custaiméirí nó nach gcuirtear, tá cineál táille timpeallachta ann cheana féin, chomh hard le €3.50 i roinnt cásanna, gan CBL san áireamh, a ghearrann miondíoltóirí ar thomhaltóirí a bhfuil boinn nua á gceannach acu. I go leor cásanna, ní úsáidtear don chuspóir a bhí léi i dtosach í, i.e. diúscairt cheart agus boinn dramhaíola a eagrú.

Cén fáth a bhfuil scéim nua do bhoinn dramhaíola á tabhairt isteach ag an Aire?
Tá fadhb leanúnach le boinn dramhaíola againn in Éirinn. Fuair tuarascáil a d'fhoilsigh an Roinn Comhshaoil, Pobail agus Rialtais Áitiúil i Samhain 2013 amach:
- Nár cuireadh idir 25% agus 50% de bhoinn dramhaíola san áireamh (dumpáladh go leor acu go mídhleathach)
-​ Go raibh ráta neamhchomhlíonta 46% le Rialacháin na mBonn ann
-​ Go raibh easpa sonraí comhsheasmhacha agus cruinne ar bhoinn ann
-​ Go raibh sonraí rianaithe teoranta

I mbeagán focal, níl ag éirí leis an gcóras seo, ar dumpáladh boinn go mídhleathach ar fud na tíre mar gheall air, córas bainistíochta dramhaíola do bhoinn a chur ar fáil agus ní féidir ligean dó leanúint ar aghaidh. Táthar ag iarraidh ar thionscal na mbonn dul i mbun na hoibre a bhí á déanamh ag oibreoirí i réimsí eile, DTLL (Dramhthrealamh Leictreach agus Leictreonach), pacáistiú, cadhnraí, agus plaistigh feirme ina measc, le blianta.

Cad dó a n-úsáidtear an vEMC?
Clúdóidh Costas na Bainistíochta Comhshaoil (EMC) na rudaí seo a leanas:-
- Táille bailiúcháin,
- Táille iompair,
- Táille athchúrsála/aisghabhála,
- Costais bhainistíocht na scéime,
- Iniúchadh,
- Costais mhargaíochta,
- Costais oideachais/feasachta (eolas don phobal agus don tionscal), agus
- Cúlchiste Teagmhasach.

Is fiú a lua nach n-úsáidtear an táille reatha, a íocann tomhaltóirí le miondíoltóirí agus boinn nua á gceannach acu, ach do bhailiúchán na mbonn dramhaíola. Leis an scéim nua, gheobhaidh an tomhaltóir luach níos fearr ar a chuid airgid mar go n-úsáidfear an vEMC chun na torthaí inmhianaithe timpeallachta, nár bhain an táille reatha amach, a chinntiú.

Cén chaoi a gcuirfear an vEMC i bhfeidhm?
Beidh an costas ina Chostas tús-ualaithe, sofheicthe (i.e. clóite ar na doiciméid díolachán ar fad a luann praghas boinn) Bainistíochta Comhshaoil (vEMC). Cuirfidh an t-oibreoir eacnamaíochta (Táirgeoir/Mórdhíoltóir/Miondíoltóir), a bhfuil an bonn á chur ar an margadh den chéad uair aige, an costas i bhfeidhm.

Cathain a chuirfidh an costas ar bhonn foirmiúil?
Tiocfaidh an vEMC do bhoinn charr agus ghluaisrothar in éifeacht ar an 1 Deireadh Fómhair 2017.

Cén costas a bheidh ar bhoinn talmhaíochta?
Níor socraíodh an vEMC do bhoinn talmhaíochta go fóill. Toisc gur margadh nideoige é seo, níl an oiread céanna sonraí ar fáil i dtaca leis na boinn seo chun cur ar chumas an Aire vEMC a leagan síos. Leagfar an vEMC do bhoinn talmhaíochta síos ag náid sna rialacháin nua. Beidh oibleagáidí tuairiscithe ar tháirgeoirí boinn talmhaíochta fós agus cuirfidh bailiúchán na sonraí seo bonn eolais faoi chinneadh an Aire ar leibhéal na táille laistigh de dhá mhí dhéag ó thabhairt isteach na scéime.

Cén fáth a bhfuil deireadh á chur leis an rogha féinchomhlíonta?
Moladh ó Athbhreithniú PRI a bhí i gceist le deireadh a chur leis an rogha féinchomhlíonta (i.e. beidh ar gach táirgeoir ballraíocht a thabhairt do mhiondíoltóirí agus do mhórdhíoltóirí bonn de chuid Repak ELT). Cinnteoidh sé comhsheasmhacht agus cuirfidh sé machaire réidh ar fáil do na hoibreoirí eacnamaíochta ar fad. Thabharfadh fianaise ar neamhchomhlíonadh agus líon na mbonn nár cuireadh san áireamh nach raibh an córas roimhe seo ag oibriú.

Cad a tharlóidh anois do bhoinn dramhaíola a bhailítear?
Ní hionann agus ár sruthanna dramhaíola eile, níl spriocanna náisiúnta nó spriocanna an AE le baint amach ag tionscal na mbonn faoi láthair. Tabharfar spriocanna d'aisghabháil agus d'athchúrsáil na mbonn in Éirinn don scéim chomhlíontachta. Mar aon leis na spriocanna a leagadh síos i go leor tíortha Eorpacha eile, meastar go gcuirtear na spriocanna ar aghaidh agus go méadaítear thar roinnt blianta iad. Déanfar machnamh chomh maith ar chéatadán de bhoinn dramhaíola a chur ar fáil do chuideachtaí ar mian leo boinn dramhaíola a úsáid do ghníomhaíochtaí atá níos airde in ord na réiteach dramhaíola agus atá ar aon dul le forbairt an gheilleagair chiorclaigh.

Cén chaoi a ndéileálfar le sonraí atá íogair ó thaobh tráchtála de?
Tá fíorthábhacht le slándáil sonraí, go háirithe iad siúd a d'fhéadfaí breathnú orthu mar shonraí atá íogair ó thaobh tráchtála de, i sláine na samhla atá á forbairt. D'fhorbair an Producer Register Limited (PRL) Bosca-Dubh DTLL (WBB) in 2005 mar fhreagra ar éilimh tháirgeoirí an Trealaimh Leictrigh agus Leictreonaigh ar shuíomh sábháilte, faoi rún a fháil, áit a bhféadfaidís a sonraí díolacháin rúnda a thuairisciú. Faoi láthair, tuairiscíonn 1,320 táirgeoir WEEE ar bhonn míosúil thar 10 gcatagóir agus 30 fochatagóir. Tuigtear go bhfuil gá le rúndacht a choinneáil agus nach bhfuil cead ag an WBB, faoin reachtaíocht, eolas a nochtadh do thríú páirtithe, PRL ina measc.

Is córas tuairiscithe gréasánbhunaithe é WBB agus glactar réamhchúraim shlána chun sonraí na dtáirgeoirí a chosaint. Ní raibh sárú ar shonraí ag PRL nó ag Reoak riamh agus tá oibreoirí móra ilnáisiúnta san earnáil leictreach agus leictreonach, cosúil le Apple, Dell, Sony agus Tesco srl., i measc a gcustaiméirí..

Tá an "bosca dubh" seo á fhorbairt chun dul i ngleic leis an imní a chuir an tionscal in iúl maidir le bainistíocht a gcuid sonraí atá íogair ó thaobh tráchtála de go sonrach.

Críoch

Press Release Documents