You are here:

Foilsíonn an tAire Madigan agus an tAire Canney Leabhar Nua ar RMS Lusitania

Cuimhnítear i leabhar nua ar cheann de na tubaistí muirí is measa a tharla in Éirinn - RMS Lusitania: The Story of a Wreck

D'fhógair Josepha Madigan, T.D., An tAire Cultúir, Oidhreachta agus Gaeltachta (DCHG), agus Seán Canney, T.D., Aire Stáit, An Roinn Cumarsáide, Gníomhaithe ar son na hAeráide agus Comhshaoil, inniu (Déardaoin, an 5 Nollaig, 2019), foilsiú an leabhair nua dar teideal RMS Lusitania - RMS Lusitania: The Story of a Wreck

 

Ba é RMS Lusitania an línéar ba mhó agus ba thapúla ar domhan nuair a lainseáladh in 1906 í - iontas na haoise a bhí inti. Bhuail U-Bhád de chuid na Gearmáine Lusitania le toirpéad 18 ciliméadar ó chósta theas na hÉireann laistigh den zón cogaidh tráthnóna an 7 Bealtaine 1915.  Chuaigh an línéar go tóin poill laistigh de 18 nóiméad agus maraíodh 1,197 paisinéir agus criú. D'fhógair na Stáit Aontaithe cogadh ar an nGearmáin dhá bhliain ina dhiaidh sin agus bhí bá Lusitania ar cheann de na cúiseanna a bhí leis. I bhfianaise chúinsí tragóideacha na tubaiste, rinneadh go leor imscrúduithe, taighde agus suibhéireachta uirthi ó cailleadh breis agus 100 bliain ó shin í. Chosain Ordú Oidhreachta Fomhuirí in 1995 í.  Chuir comhoibriú leanúnach idir Seirbhís na Séadchomharthaí Náisiúnta (DCHG) agus INFOMAR (Suirbhéireacht Gheolaíochta na hÉireann agus Foras na Mara) taighde ar an tubaiste chun cinn agus scríobhadh an leabhar dá bharr. Ní hamháin go n-insítear scéal na loinge féin sa leabhar ach insítear scéalta ar thubaistí eile a tharla amach ó chósta na hÉireann sa Chéad Chogadh Domhanda. Léiríonn íomhánna ó pháipéir nuachta, cártaí poist, pictiúir, bailiúcháin ghrianghraf agus foinsí éagsúla eile an tionchar a bhí ag bá Lusitania ar fud an domhain.

 

Rinne INFOMAR (Mapáil Chomhtháite ar Mhaithe le Forbairt Inbhuanaithe Acmhainn Mara na hÉireann) scanacháin ardtaifigh mhionsonraithe den bhád briste óna bhfaightear íomhánna nua den chuma atá ar an longbhriseadh ar ghrinneall na farraige anois. Baineadh leas as saineolas Aonad Seandálaíochta Faoi Uisce Sheirbhís na Séadchomharthaí Náisiúnta, Shuirbhéireacht Gheolaíochta na hÉireann, Fhoras na Mara agus Ard-Mhúsaem na hÉireann, agus scríobh taighdeoirí neamhspleácha, tumadóirí agus speisialtóirí píosaí san fhoilseachán chomh maith.

 

Luaigh an tAire Madigan gur léirigh an foilseachán tiomantas a Roinne d'aird an phobail a dhíriú ar an oidhreacht agus ar an tseandálaíocht go háirithe. Dúirt sí:

"Beidh an leabhar soléite seo ina ndearnadh an-mhiontaighde ina thagairt riachtanach amach anseo do dhuine ar bith a bhfuil suim sa léann oidhreachta agus i ngnóthaí muirí aige." 

 

Dúirt an tAire Madigan:

"De réir mar a leanaimid orainn sna deich mbliana seo de chomórtha céad bliain, níl mórán tubaistí eile ann atá chomh suntasach le Lusitania. Cailleadh an chuid is mó de na 90 fear, bean agus leanbh as Éirinn a bhí ina bpaisinéirí ar an línéar. Is cinnte go raibh go leor Éireannaigh nach raibh liostaithe ar an long freisin; fir a chuaigh ar imirce go Learpholl agus a d'oibrigh mar fhir dhóiteáin, cothromóirí, stócálaithe agus gréisceoirí i seomraí coire Lusitania.

"Tuigimid scéal seasmhach na hÉireann agus scéal na heisimirce agus na hinimirce ó bhás na ndaoine seo. Bhí saol ní b'fhearr á lorg ag roinnt daoine i Meiriceá agus ar an taobh eile, bhí daoine ag tabhairt cuairt ar an mbaile nó ag teacht abhaile go deo."

 

Dúirt an tAire Canney: 

"Le 20 bliain anuas, tá ceann de na suirbhéanna is mó ar domhan maidir le grinneall na farraige á dhéanamh ar uiscí eischósta agus farraigí cósta na hÉireann. Is é Mapáil Chomhtháite ar Mhaithe le Forbairt Inbhuanaithe Acmhainn Mara na hÉireann (INFOMAR) clár náisiúnta léarscáilithe mara na hÉireann. Leanann sé ar aghaidh ó Shuirbhé Náisiúnta na hÉireann ar Ghrinneall na Farraige a thosaigh in 1999. Fuarthas íomhánna úrscothacha sonóra den longbhriseadh ach INFOMAR a úsáid óna gcruthaíodh tacar luachmhar sonraí le haghaidh monatóireacht a dhéanamh ar shuíomh tábhachtach an longbhriste seo.

Tugann bailiúchán na sonraí seo agus scéal an línéir iontaigh seo ardán dúinn le feasacht ar an tábhacht atá lenár stair mhuirí a ardú agus le go bhféadfaí tuilleadh taighde agus anailíse a dhéanamh".

 

Rinne an tAire Madigan agus an tAire Canney comhghairdeas leis na príomhúdair Fionnbarr Moore, Connie Kelleher agus Karl Brady ó Sheirbhís na Séadchomharthaí Náisiúnta, Charise McKeon ó Shuirbhéireacht Gheolaíochta na hÉireann agus Ian Lawler ó Bhord Iascaigh Mhara agus leis na scríbhneoirí ar fad eile. Tharraing siad aird ar an leabhar mar shampla iontach de dhá roinn rialtais ag obair i gcomhpháirt lena chéile chun saineolas i dtaca le seandálaíocht, le stair agus le léarscáiliú mara a thabhairt le chéile. Luaigh siad freisin príomhról na hÉireann maidir le léarscáiliú ar ghrinneall na farraige agus maidir le cur chun cinn ár n-oidhreacht chultúrtha faoi uisce.

 

RMS Lusitania - The Story of a Wreck ar fáil ó The Stationery Office agus ó shiopaí leabhair eile ar €20

Críoch.

**Íomhánna ar fáil ó Maxwell Photography

Ríomhphost -  office@maxwellphotography.ie

 

Press Release Documents