You are here:

Foilsíonn an tAire Creat Náisiúnta Oiriúnaithe

Foilsíonn an tAire an chéad Chreat Náisiúnta reachtúil um Ghníomhaíocht Oiriúnúcháin de chuid na hÉireann agus fógraíonn sé maoiniú d'Oifigí Réigiúnacha um Ghníomhú ar son na hAeráide de chuid na nÚdarás Áitiúil

 

19 Eanáir 2018

D'fhoilsigh an tAire Cumarsáide, Gníomhaithe ar son na hAeráide agus Comhshaoil, Denis Naughten, T.D., an chéad Chreat Náisiúnta reachtúil um Ghníomhaíocht Oiriúnúcháin de chuid na hÉireann inniu (19 Eanáir 2018) agus d'fhógair sé maoiniú €10 milliún chun Oifigí Réigiúnacha um Ghníomhú ar son na hAeráide de chuid na nÚdarás Áitiúil a bhunú.

Léiríonn breathnóireachtaí go bhfuil aeráid na hÉireann ag athrú maidir le harduithe ar leibhéal na farraige, méaduithe ar an meánteocht, athruithe ar phatrúin frasaíochta agus adhaimsir. Tá scála agus ráta an athraithe comhsheasmhach le treochtaí réigiúnacha agus domhanda agus táthar ag tuar go leanfaidh na harduithe seo ar aghaidh agus go méadóidh siad sna blianta atá amach romhainn. Beidh tionchair éagsúla agus fhadréimseacha ag athrú aeráide ar chomhshaol, ar shochaí agus ar fhorbairt gheilleagrach na hÉireann, lena n-áirítear éiceachórais bhainistithe agus nádúrtha, acmhainní uisce, slándáil talmhaíochta agus bia, sláinte an duine agus criosanna cósta.

An Creat Náisiúnta Oiriúnaithe

Ullmhaíodh an Creat Náisiúnta Oiriúnaithe faoin Acht um Ghníomh Aeráide agus um Fhorbairt Ísealcharbóin 2015. Leagtar amach ann impleachtaí féideartha an athraithe aeráide d'Éirinn agus sonraítear an straitéis náisiúnta chun go bhforbróidh earnálacha ríthábhachtacha agus údaráis áitiúla bearta oiriúnaithe. Agus é ag labhairt ag an seoladh in oifigí Chomhairle Chontae Shligigh, dúirt an tAire Naughten:

"Ní fhacthas na dúshláin a bhaineann le hathrú aeráide roimhe seo, ó thaobh scála féideartha na dtionchar agus ó thaobh an athraithe atá ag teastáil le hullmhú dóibh. Chonaiceamar tionchair an athraithe aeráide ar ár ngeilleagar agus ár sochaí cheana féin – le Stoirm Ophelia agus le Stoirm Eleanor le déanaí. Ní bhaineann ár bhfreagra ar athrú aeráide le dul i ngleic le tionchair amach anseo – caithfimid a bheith réidh don am i láthair agus do na dúshláin níos práinní. I mí Iúil na bliana seo caite, d'fhoilsigh mé an chéad Phlean Náisiúnta Maolúcháin de chuid na hÉireann agus tá céim ríthábhachtach á glacadh againn inniu freisin agus an Creat Náisiúnta Oiriúnaithe á fhoilsiú againn chun ár n-aistriú chuig geilleagar agus sochaí ísealcharbóin agus atá athléimneach ó thaobh aeráide de faoin mbliain 2050 a chumasú."

Faoin gCreat, beidh ar Ranna Rialtais Pleananna Oiriúnaithe Earnála a ullmhú do na hearnálacha ríthábhachtacha, lena n-áirítear Talmhaíocht, Foraoiseacht, Bithéagsúlacht, Iompar agus Bainistíocht Riosca i gcás Tuilte. Beidh Straitéisí Oiriúnaithe á n-ullmhú ag Údaráis Áitiúla freisin agus tugann an Creat bonn d'údaráis áitiúla agus d'earnálacha ríthábhachtacha a bpríomhrioscaí agus cineálacha éagsúla leochaileacht aeráide a mheas agus cumasóidh sé príomhshruthú a ngníomhaíochtaí athléimneachta aeráide agus beartais áitiúla, réigiúnacha agus náisiúnta á ndéanamh.

Tá roinnt acmhainní i bhfeidhm anois chun cabhrú le pleanáil oiriúnaithe agus leagtar síos an comhthéacs dóibh sin sa Chreat. Áirítear orthu sin an acmhainn ar líne, Climate Ireland, Treoirlínte Earnála maidir le Pleanáil d'Oiriúnú an Athraithe Aeráide agus Treoirlínte maidir le Forbairt na Straitéise Oiriúnaithe um Athrú Aeráide de chuid na nÚdarás Áitiúil. Cuirfidh acmhainní dá leithéid uirlisí tacaíochta cinnteoireachta agus comhairle ar fáil chun cabhrú le hearnálacha agus le rialtas áitiúil a bhfreagraí ar thionchair réamh-mheasta an athraithe aeráide a fhorbairt.

Oifigí Réigiúnacha um Ghníomhú ar son na hAeráide de chuid na nÚdarás Áitiúil

Agus an Creat Náisiúnta Oiriúnaithe á sheoladh aige, d'fhógair an tAire maoiniú €10 milliún thar thréimhse cúig bliana chun Oifigí Réigiúnacha um Ghníomhú ar son na hAeráide de chuid na nÚdarás Áitiúil a bhunú a thacóidh le cur i bhfeidhm an bheartais náisiúnta aeráide. Léiríonn bunú na n-oifigí réigiúnacha gníomh ríthábhachtach faoin bPlean Náisiúnta Maolúcháin agus faoin gCreat Náisiúnta Oiriúnaithe. Agus an tábhacht atá le ról earnáil an Rialtais Áitiúil á lua aige, dúirt an tAire Naughten:

"Tá an Creat Náisiúnta Oiriúnaithe an-soiléir ar an ról ríthábhachtach a bheidh ag Rialtas Áitiúil chun ár gcineálacha éagsúla leochaileachta a shainaithint agus ár n-athléimneacht aeráide a mhéadú. Tá ról an-tábhachtach ag na húdaráis áitiúla cheana féin agus iad ina gcéad fhreagróirí ar theagmhais adhaimsire agus beidh an t-eolas áitiúil atá acu riachtanach le go gcinnfear cé chomh rathúil agus a bheidh muid agus aghaidh á tabhairt againn ar dhúshláin an athraithe aeráide. Leithdháil mé €10 milliún chun ceithre Oifig Réigiúnach um Ghníomhú ar son na hAeráide de chuid na nÚdarás Áitiúil a bhunú. Cumasóidh bunú na n-oifigí seo rannpháirtíocht níos comhordaithe ar fud an rialtais agus cabhróidh sé le tógáil ar an taithí agus ar an saineolas atá san earnáil, is iad sin pleanáil agus an chaoi a dtugann an earnáil cúnamh éifeachtach d'éigeandálaí a bhaineann le haeráid.”

Agus fáilte á cur aige roimh fhoilsiú an Chreata Náisiúnta um Ghníomhaíocht Oiriúnúcháin agus roimh an maoiniú breise chun cabhrú le húdaráis áitiúla dul i ngleic le gníomhartha maolaithe agus oiriúnaithe aeráide agus iad a chur i bhfeidhm, thug an tAire Eoghan Murphy aitheantas don ról ríthábhachtach comhordaithe a d'fhéadfadh údaráis áitiúla a imirt chun athruithe praiticiúla beartais agus iompraíochta a chur chun cinn laistigh dár bpobail chun gnólachtaí agus saoránaigh a spreagadh le glacadh le riachtanas an athraithe aeráide agus le pleanáil do na tionchair a bheidh ag aeráid atá ag athrú amach anseo. "Tá údaráis áitiúla go breá in ann gníomhartha agus tionscnaimh atá neamhdhíobhálach don aeráid a comhordú agus a chur chun cinn a d'fhéadfadh cleachtais níos láidre chomhshaoil agus aeráide a chothú, chomh maith le féachaint chucu go seasfaidh ár gcathracha, ár mbailte agus ár gcontaetha níos leithne an aimsir de réir mar a athraíonn aeráid an domhain. Cuireann na breithnithe agus na gníomhartha sin le ról lárnach an rialtais áitiúil chun an Creat Náisiúnta Pleanála 20 bliain agus an Plean Forbartha Náisiúnta a chur i bhfeidhm (trí na Straitéisí Réigiúnacha Spásúla agus Eacnamaíochta), ár bpobail a chur ar chonair níos inbhuanaithe sna blianta atá amach romhainn agus ár bhfás sóisialta agus geilleagrach a bhainistiú go freagrach agus go héifeachtach.

Agus fáilte á cur aige roimh sheoladh an Chreata Náisiúnta um Ghníomhaíocht Oiriúnúcháin agus roimh mhaoiniú an Aire, dúirt Ciarán Hayes, Príomhfheidhmeannach Chomhairle Chontae Shligigh agus ionadaí rialtais áitiúil ar an Idirphlé Náisiúnta um Ghníomhú ar son na hAeráide agus ar Choiste Chomhairle Chomhairleach an Athraithe Aeráide:

"Baineann dúshlán nach bhfacthas roimhe seo le hathrú aeráide agus bunófar struchtúr réigiúnach d'fhoirne saineolacha mar gheall ar an maoiniú a faomhadh inniu a chabhróidh le hearnáil an rialtais áitiúil an dúshlán a shárú. Tá údaráis áitiúla ar an líne thosaigh chun freagairt do thionchair an athraithe aeráide, go háirithe tar éis teagmhas adhaimsire, agus cuireann fógra an lae inniu ar chumas na hearnála a hinniúlacht chun dul i ngleic le hathrú aeráide go cuimsitheach a fhorbairt a thuilleadh."

Chuir Peter Carey, Cathaoirleach an Chumainn Lucht Bainistíochta Contae agus Cathrach, fáilte roimh fhógra an lae inniu freisin agus dúirt sé, "tá earnáil an rialtais áitiúil ag súil le bheith ag obair i gcomhar le Roinn Cumarsáide, Gníomhaithe ar son na hAeráide agus Comhshaoil, leis an rialtas agus le páirtithe leasmhara eile chun dul i ngleic le dúshláin an athraithe aeráide agus chun na torthaí is fearr a chinntiú i gcomhpháirt lenár saoránaigh agus le hearnálacha deonacha agus gnó."

Críoch

Nasc leis an gCreat anseo: https://www.dccae.gov.ie/ga-ie/climate-action/publications/pages/national-adaptation-framework0118-4235.aspx

Press Release Documents