You are here:

Fógraíonn Naughten leathnú €10 milliún ar an scéim Teas & Folláine 2017

8 Nollaig 2016

 

Thug an tAire Denis Naughten agus an tAire Katherine Zappone cuairt inniu ar Laura Ball i dTeach na Giúise, Baile Átha Cliath 24 a ndearnadh feabhsúchán éifeachtúlachta fuinnimh saor in aisce ar a teach faoin scéim Teas & Folláine. Scéim phíolótach í seo a seoladh ní ba thúisce i mbliana faoina soláthraítear feabhsúcháin éifeachtúlachta fuinnimh saor in aisce do thithe daoine atá os cionn 55 bliana d'aois i mBaile Átha Cliath 12 agus 24 a bhfuil tearcrochtain fuinnimh ag dul dóibh agus fadhbanna riospráide acu. Tá an tAire á fhógairt inniu go leathnófar an scéim ón mbliain seo chugainn le go gcumhdófar teaghlaigh ina bhfuil leanaí óga agus go dtabharfar trí cheantar breise i mBaile Átha Cliath isteach faoin Scéim phíolótach. Is iad Baile Átha Cliath 8, 10 agus 22 na ceantair atá i gceist.

 

Leathnú ar an Scéim

Ghnóthaigh an tAire Naughten méadú suntasach €10 milliún i mBuiséad 2017 chun an Scéim a leathnú in 2017. I bhfianaise an mheánchaiteachais go dtí seo meastar go bhfeabhsófar idir 700 agus 800 teach an bhliain seo chugainn. Leis an maoiniú breise seo beidh daoine breacaosta, atá ina gcónaí i mBaile Átha Cliath 8, 10, & 22, anois in ann leas a bhaint as an Scéim chomh maith leosan atá ina gcónaí i mBaile Átha Cliath 12 agus 24. Roghnaíodh na ceantair bhreise seo ar chomhairle ó Fheidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS) toisc go bhfuil siad laistigh de limistéir feidhmiúcháin na n-ospidéal céanna (Ospidéal Thamhlachta & Ospidéal San Séamas) ina bhfuil an scéim i bhfeidhm cheana, agus go bhfuil leibhéal ard bochtaineachta sóisialta iontu agus gur féidir leis an bhfoireann chéanna FSS freastal orthu.

Leathnaíodh an Scéim freisin le go gcumhdófar teaghlaigh le leanaí óga sa limistéar geografach céanna. Tá sé de bhuntáiste breise leis seo go mbeifear in ann tomhas a dhéanamh ar an ról a d'fhéadfadh teach níos teo a imirt chun cuimsiú sóisialta agus fiú feidhmíocht ar scoil a fheabhsú.

Tá rátaí breoiteachta riospráide in Éirinn ar na rátaí is airde ar domhan. Cuireann Galar Scamhóige Toirmeascach Ainsealach (COPD) isteach ar bhreis is 110,000 duine in Éirinn agus is é is cúis le 10% de na cásanna ina ligtear daoine isteach san ospidéal agus leis an gceathrú cuid de bhásanna iontu. Meastar freisin go bhfuil asma ar níos mó ná 470,000 duine in Éirinn. Tugtar 20,000 cuairt bhreise ar aonaid Timpistí & Éigeandála na n-ospidéal de thoradh air sin, agus tógtar suas 15,000 leaba thar oíche inár n-ospidéil gach bliain ag daoine a bhfuil asma orthu.  

 

Meastar taise agus cáilíocht an aeir i dtithe a bheith ina bpríomhshiocair leis an dá bhreoiteacht. Nuair a dhéantar tithe a iarfheistiú faoin scéim tá sé i gceist teocht agus cáilíocht an aeir laistigh díobh a fheabhsú do dhaoine a bhfuil na breoiteachtaí sin orthu. Ba cheart go maolódh sé sin airí na mbreoiteachtaí riospráide do dhaoine agus b'fhéidir an gá acu leis na seirbhísí sláinte a rochtain a laghdú   

 

Dúirt an tAire Naughten: "Mar a thaispeánfar leis an scéim seo, bíonn tithe níos teo, níos compordaí againn nuair a chuirtear feabhas ar an éifeachtúlacht fuinnimh iontu agus as sin is ea is lú a bhítear ag brath ar chógas agus ar na seirbhísí sláinte. Ciallaíonn sé freisin nach mbítear ag brath chomh mór ar bhreoslaí iontaise costasacha a iompórtáiltear agus go gcruthaítear fostaíocht i dtionscal na tógála."

 

Dúirt an tAire Zappone: "Ar an meán cailleann leanaí a bhfuil asma orthu 10 lá scoile in aghaidh na bliana agus is féidir leis sin drochthionchair a imirt ar a n-oideachas agus ar an gcuimsiú sóisialta. Ach feabhas a chur ar cháilíocht a dtithe beimid in ann líon na laethanta scoile a chailltear a laghdú agus cabhair a thabhairt do gach leanbh a bheith rannpháirteach san oideachas agus sa tsochaí cibé a stádas sláinte."

 

Tá an scéim Teas & Folláine á cur ar fáil ag foireann ar leith den FSS a thabharfaidh treoir do dhaoine tríd an bpróiseas iarratais. Oibreoidh an fhoireann FSS le hÚdarás Fuinnimh Inmharthana na hÉireann (SEAI) a dhéanfaidh measúnú, atá bunaithe ar riachtanais, ar na feabhsúcháin atá de dhíth i ngach teach, agus na feabhsúcháin sin a choimisiúnú.  Is scéim de réir tástála acmhainne í atá ar fáil saor in aisce do theaghlaigh a fhaigheann Liúntas Breosla nó íocaíocht Teaghlaigh Aontuismitheora.

 

Nótaí d'Eagarthóirí:

Is tionscnamh píolótach í an scéim Teas agus Folláine a sheachadtar faoi Straitéis um Chomhrac in aghaidh Tearcrochtain Fuinnimh an rialtais agus faoin gcreat Éire Shláintiúil. Tá sé i gceist go dtaispeánfar na tionchair dhearfacha a imríonn feabhsúcháin éifeachtúlachta fuinnimh ar theach, ar shláinte agus ar fholláine daoine a bhfuil tearcrochtain fuinnimh ag dul dóibh.

 

Tá an scéim ar siúl cheana ar bhonn píolótach i mBaile Átha Cliath 12 agus 24. Tá Baile Átha Cliath 8, 12 agus 22 curtha leis an scéim anois.  Tá sí ar fáil saor in aisce do theaghlaigh a fhaigheann Liúntas Breosla nó, ó inniu, teaghlaigh a fhaigheann íocaíocht Teaghlaigh Aontuismitheora.

 

Maoiníonn an Roinn Cumarsáide, Gníomhaithe ar son na hAeráide agus Comhshaoil an scéim mar chuid de Straitéis um Chomhrac in aghaidh Tearcrochtain Fuinnimh an Rialtais agus tá sí á seachadadh ag an SEAI agus an FSS i gcomhpháirt le tionscnamh Éire Shláintiúil na Roinne Sláinte.

 

Cén fáth?
Taispeánann an taighde atá déanta go méadaítear ar bhaol breoiteachtaí riospráide nó go ndéantar an bhreoiteacht níos measa má táthar ag cónaí i dteach fuar nó tais. Nuair a chuirtear feabhas ar thithe a bhfuil bail dá leithéid orthu is féidir feabhas a chur ar shláinte agus ar chompord na n-áitritheoirí, a mbillí fuinnimh a ísliú, agus an brú ar na seirbhísí sláinte a laghdú.

 

Is é an Galar Scamhóige Toirmeascach Ainsealach (COPD) an 3ú galar is mó is cúis bháis in Éirinn agus an chúis is mó go ligtear daoine isteach in aonaid éigeandála na n-ospidéal. Cuireann an líon ard daoine a ligtear isteach sna haonaid éigeandála brú mór ar an gcóras leighis agus dá dheasca sin bíonn na hospidéil plódaithe, go háirithe le linn an gheimhridh. Buaileann Galar Scamhóige Toirmeascach Ainsealach daoine nuair a bhíonn siad ag maireachtáil i dtimpeallacht ina nochtar iad do dheatach, deannach nó múch de shaghas eile. Beart tábhachtach is ea é imeacht ón mbreosla soladach agus ó thinte oscailte má táthar ag iarraidh maireachtáil le Galar Scamhóige Toirmeascach Ainsealach agus é a bhainistiú.

 

Tá asma ar dhuine as gach cúigear in Éirinn. D'fhéadfadh asma a theacht ar dhaoine ag aois ar bith, cé go dtagann na chéad airí asma ar a leath díobh faoin tráth go bhfuil 10 mbliana slánaithe acu, agus fulaingíonn a lán leanaí ar a bhfuil asma an chéad taom de sula mbíonn 6 bliana slánaithe acu.

 

Tá tionscadal taighde neamhspleách arna choimisiúnú (ar an 18/11/16) le fianaise na scéime a mheasúnú. Tá sé i gceist leis an tionscadal taighde seo go ndéanfar iniúchadh ar athruithe ar an ráta a ligtear daoine isteach in ospidéil, rátaí báis, meabhairshláinte, agus ar leibhéil struis na rannpháirtithe. Déanfar iarracht sa tionscadal na hathruithe sin a chainníochtú agus a mheasúnú i gcomhthéacs an chostais a ghabhann le seachadadh na mbeart éifeachtúlachta fuinnimh. Tabharfaidh torthaí an taighde treoir do leathnú na scéime.

 

Cé mhéad?
Tá maoiniú €20m ar a laghad ann don scéim ar leor é chun soláthar ar thréimhse phíolótach 3 bliana ó 2016-2018. Meastar go mbeifear in ann feabhsúcháin éifeachtúlachta fuinnimh a dhéanamh ar bhreis is 1,000 teach leis seo.

 

Conas is féidir le daoine cur isteach ar an scéim Teas agus Folláine?

Gairmithe cúram sláinte áitiúla a chuirfidh iarratais ar an scéim isteach i ndiaidh teagmhála. Aithneoidh baill foirne FSS iarrthóirí ionchasacha agus déanfaidh scagadh ar a n-incháilitheacht, bunaithe ar na critéir ábhartha.

 

Tearcrochtain Fuinnimh

Is é an sainmhíniú a thugtar ar thearcrochtain fuinnimh ná gan a bheith ábalta teach a théamh ná a chumhachtú go leibhéal leordhóthanach. De ghnáth braitheann sé seo ar thrí rud:

  • Ioncam an duine
  • Costas fuinnimh, agus
  • Éifeachtúlacht fuinnimh an tí.

Déantar é seo a chainníochtú faoi láthair in Éirinn de réir 'modh caiteachais', is é sin go meastar tearcrochtain fuinnimh a bheith ag dul do theaghlach a chaitheann níos mó ná 10% dá n-ioncam ar fhuinneamh.

Is breoiteacht é asma a chuireann isteach ar aerchonairí - na feadáin bheaga a thugann aer isteach agus amach ó na scamhóga. Éiríonn na haerchonairí ró-íogair agus cuireann rudaí isteach orthu nach gcuirfeadh de ghnáth amhail aer fuar nó deannach.

Is galar é Galar Scamhóige Toirmeascach Ainsealach (COPD) a chuireann isteach ar chumas an choirp an t-aer a chur amach as na scamhóga. Tarlaíonn sé sin toisc na conairí aeir a bheith ag éirí níos lú agus bacainn a theacht ar an aershreabhadh dá bharr. Cothaíonn sé sin gearranáil agus tuirse toisc go mbíonn an corp ag oibriú níos déine chun análú. Téarma is ea COPD a chumhdaíonn broincíteas ainsealach, eimfiséime nó an dá cheann le chéile.

I gcás iarratasóirí nach gcomhlíonann na critéir incháilitheachta don scéim seo, tairgeann Údarás Fuinnimh Inmharthana na hÉireann feabhsúcháin éifeachtúlachta fuinnimh saor in aisce do dhaoine a bhfuil tearcrochtain fuinnimh ag dul dóibh faoin scéim Fuinneamh Níos Fearr Tithe Níos Teo: http://www.seai.ie/Grants/Warmer_Homes_Scheme/

Press Release Documents