You are here:

Leithdháileann an tAire Denis Naughten €2.5 milliún breise do Ghníomhú idirnáisiúnta ar son na hAeráide

Geallann an chomh-aireacht tacaíocht a thabhairt do thíortha i mbéal forbartha le saineolas na hÉireann


Baile Átha Cliath, 14 Samhain 2017
Fuair an tAire Cumarsáide, Gníomhaithe ar son na hAeráide agus Comhshaoil, Denis Naughten TD, faomhadh na Comh-aireachta do leithdháileadh €2.5 milliún chun tacú le gníomhú idirnáisiúnta ar son na haeráide.

Agus é ag labhairt roimh dhul go dtí an tríú Comhdháil is fiche de chuid na bPáirtithe i gCreat-Choinbhinsiún na Naisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide (UNFCC COP 23), atá ar siúl in Bonn, an Ghearmáin, dúirt an tAire Naughten:

"Fuair mé faomhadh na comh-aireachta ar maidin do leithdháileadh €2.5 milliún breise i mbliana chun tacú le gníomhú idirnáisiúnta ar son na haeráide. Chomhaontaigh an Rialtas freisin le tacú le tíortha i mbéal forbartha trí eolas agus trí shaineolas a roinnt ar fud ár gclár de chuid Chúnamh Éireann. Táim ag tnúth le hionadaíocht a dhéanamh d'Éirinn ag an Mír Ardleibhéil de COP 23 in Bonn an tseachtain seo. Is mórchéim ríthábhachtach í Comhdháil na bliana seo ar an aistear chuig feidhmiú iomlán Chomhaontú Pháras. Le bheith mar bhonn agus thaca ag tiomantas na hÉireann d'fheidhmiú iomlán, tacóidh an leithdháileadh breise le réimse tionscnamh do ghníomhú idirnáisiúnta ar son na haeráide.”

Cuirfidh Éire tacaíocht airgeadais bhreise ar fáil don Chiste Glas don Aeráid agus do Chiste Oiriúnaithe Chreat-Choinbhinsiún na Naisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide, agus don Phainéal Idir-Rialtasach ar an Athrú Aeráide (IPCC) chomh maith. Is iad an Ciste Glas don Aeráid agus an Ciste Oiriúnaithe na príomh-mheicníochtaí maoinithe de UNFCCC agus cúnamh airgeadais do mhaolú agus do thionscadail oiriúnaithe i dtíortha i mbéal forbartha á gcur ar fáil acu.

Soláthróidh Éire tacaíocht airgeadais don IPCC in 2017 freisin. Is é an IPCC an comhlacht idirnáisiúnta a dhéanann measúnú ar an eolaíocht a bhaineann le hathrú aeráide. Bunaíodh é chun roghanna maolaithe, chomh maith le measúnuithe rialta ar bhonn eolaíochta an athraithe aeráide, a thionchair agus a rioscaí amach anseo, a chur ar fáil do lucht déanta beartas. Tá a thuarascálacha mar bhonn agus thaca ag forbairt an bheartais idirnáisiúnta aeráide faoi UNFCCC, Prótacal Kyoto agus Comhaontú Pháras san áireamh.

D'fhógair an tAire freisin gur chomhaontaigh an Rialtas lena mholadh go rachaidh Éire isteach i gComhpháirtíocht NDC. Dúirt an tAire Naughten:

"Treiseoidh agus cabhróidh ballraíocht i gComhpháirtíocht NDC le cur le tiomantas na hÉireann do thíortha i mbéal forbartha ach cúnamh a thabhairt do na tíortha seo i réimsí a bhfuil saineolas ar leith ag Éirinn iontu, cláir Chúnamh Éireann a chur ar fáil ina measc.”

Dheimhnigh an tAire Naughten freisin go bhfuair sé faomhadh na comh-aireachta freisin rún a chur faoi bhráid Dháil Éireann chun Leasú Kigali ar Phrótacal Montréal a dhaingniú. Cuirfear deireadh le gáis HFC (hidreafluaracarbóin) a úsáidtear in aonaid chuisniúcháin agus aerchóiriúcháin, a chuireann go mór le hastaíochtaí gás ceaptha teasa, de réir a chéile mar thoradh air seo. Sheachnófaí 0.5 céim Celsius de théamh domhanda dá gcuirfí deiradh le HFCanna de réir a chéile.

Dúirt an tAire freisin go gcuirfear ár nósanna imeachta náisiúnta chun an Leasú a dhaingniú i gcrích faoi dheireadh na bliana. Tá Éire agus an tAE ar thús cadhnaíochtaí i dtaca le hidirbheartaíocht a dhéanamh ar an leasú. Chomhaontaigh an tAE é a dhaingniú as féin agus tá sé ag fanacht le daingnithe náisiúnta na mBallstát.

Is léir ó dhaingniú na hÉireann go bhfuilimid tiomanta dár ról maidir le dul i ngleic le hathrú aeráide domhanda.


CRÍOCH

Nótaí d'Eagarthóirí – Tacaíocht na hÉireann do ghníomhú idirnáisiúnta ar son na haeráide
Gheall Éire go méadóidh sí a ranníocaíochtaí airgeadais mar thaca leis an tiomantas a thug Páirtithe tíortha forbartha do UNFCCC in 2009 maidir le US$100 billiún a úsáid le chéile gach bliain faoi 2020 ó fhoinsí poiblí agus príobháideacha chun tacú le gníomhú ar son na haeráide i dtíortha i mbéal forbartha. Ag COP 21 i bPáras, thiomnaigh Éire do €175 milliún ar a laghad a chur ar fáil idir 2016 agus 2020.

Tá méadú tagtha ar an tacaíocht phoiblí airgeadais a sholáthraíonn Éire chun dul i ngleic le hathrú aeráide i dtíortha i mbéal forbartha bliain ar bhliain. In 2016, soláthraíodh €52.66 milliún, trí chabhair dhéthaobhach mar chuid de chláir Chúnamh Éireann. Tacaíocht bhreise atá sa €2.5 milliún in 2017 a fógraíodh inniu, sa bhreis ar thacaíocht a gheall Éire do 2017 cheana féin.

An Ciste Glas don Aeráid
Tá an Ciste Glas don Aeráid ar cheann de na príomh-mheicníochtaí airgeadais i gComhaontú Pháras, agus tacaíocht á tabhairt aige do thíortha i mbéal forbartha chun a gcuid astaíochtaí a laghdú agus chun dul i dtaithí ar thionchair an athraithe aeráide. Gheall Éire go gcuirfeadh sí tacaíocht ar fáil don Chiste Glas don Aeráid le linn idirbheartaíocht Chomhaontú Pháras in 2015, agus rinneadh an chéad ranníocaíocht de €2 milliún in 2016. Déanfaidh Éire ranníocaíocht bhreise €2 milliún in 2017.

An Ciste Oiriúnaithe
Maoiníonn Ciste Oiriúnaithe UNFCCC tionscadail agus cláir i dtíortha i mbéal forbartha chun cabhrú le pobail leochaileacha dul i dtaithí ar thionchair an athraithe aeráide. Baineann an Ciste Oiriúnaithe le tíortha i mbéal forbartha go mór mar gheall ar a fhreagrúlacht agus a oiriúnacht do thionscadail níos lú.

Déanfaidh Éire ranníocaíocht €300,000 in 2017. Treisíonn sé seo an tacaíocht láidir d'obair oiriúnaithe a dhéanann na cláir dhéthaobhacha de chuid na Roinne Gnóthaí Eachtracha agus Trádála.

Comhpháirtíocht NDC
Braitheann rath Chomhaontú Pháras ar ghníomhú uaillmhianach ar son na haeráide ó gach páirtí sa Chomhaontú. Is iad Tiomantais arna gCinneadh go Náisiúnta (NDC) an príomhbhealach a dtiomnaíonn Páirtithe do chur i bhfeidhm Chomhaontú Pháras faoi seach.

Agus na dúshláin atá roimh pháirtithe tíortha i mbéal forbartha chun gníomhú uaillmhianach a chur i bhfeidhm á n-aithint aici, tá sé mar aidhm ag Comhpháirtíocht NDC tacaíocht do ghníomhú ar son na haeráide a úsáid ach eolas agus cumais theicniúla a roinnt, i dtíortha forbartha go príomha. Éascóidh ballraíocht na hÉireann i gComhpháirtíocht NDC saineolas agus eolas ar dhea-chleachtas a roinnt, go háirithe i dtaca le cláir forbartha na hÉireann i dtíortha i mbéal forbartha.

An Painéal Idir-Rialtasach ar an Athrú Aeráide
Is é an Painéal Idir-Rialtasach ar an Athrú Aeráide an comhlacht idirnáisiúnta a dhéanann measúnú ar an eolaíocht a bhaineann le hathrú aeráide. Bunaíodh é chun measúnuithe rialta ar bhonn eolaíochta an athraithe aeráide, a thionchair agus a rioscaí amach anseo, chomh maith le roghanna oiriúnaithe agus maolaithe, a chur ar fáil do lucht déanta beartas. Tá a thuarascálacha mar bhonn agus thaca ag forbairt an bheartais idirnáisiúnta aeráide agus tá roinnt tuarascálacha suntasacha á n-ullmhú faoi láthair trína chlár oibre. Cinnteoidh ranníocaíocht 2017 €100,000 go gcuirtear dóthain acmhainní ar fáil don IPCC chun an obair seo a dhéanamh.

Leasú Kigali ar Phrótacal Montréal
Cuirfear deireadh leis na HFCanna faoi Chomhaontú Kigali ar sceideal, rud a thugann tíortha forbartha, an tAE san áireamh, spriocanna níos luaithe. Cuireann an Leasú cúnamh ar fáil do thíortha i mbéal forbartha trí Chiste Iltaobhach (MLF) chun cabhrú leo a gcuid oibleagáidí maidir le deireadh a chur le gáis HFC de réir a chéile a chomhlíonadh. Cuirtear cúnamh dá leithéid ar fáil cheana féin chun oibleagáidí a bhí ann roimhe sin a chomhlíonadh faoi Phrótacal Montréal. Leithdháileann Éire €616,000 sa MLF agus táthar ag súil go méadóidh an ranníocaíocht seo faoi Chomhaontú Kigali, agus na chéad oibleagáidí íocaíochtaí breise ag teacht in 2021. I bhfianaise an chostais seo, teastaíonn faomhadh Dála uaidh sula ndaingnítear an Leasú.

Press Release Documents