You are here:

Foilsíonn an tAire Bruton an Ráiteas Bliantúil i dtaobh Aistriú 2018

4 Nollaig 2018 

D'fhoilsigh Richard Bruton T.D., an tAire Cumarsáide, Gníomhaithe ar son na hAeráide agus Comhshaoil, An Ráiteas Bliantúil i dtaobh Aistriú inniu (Dé Máirt an 4 Nollaig). Cuireann an ráiteas seo forbhreathnú ar fáil ar mhaolúchán an athraithe aeráide agus bearta beartais oiriúnaithe arna nglacadh ar fud an rialtais chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú agus chun oiriúnú a dhéanamh do thionchar an athraithe aeráide. Ní mór é a chur amach go bliantúil i gcomhréir leis na forálacha a dhéantar san Acht um Ghníomhú Aeráide agus um Fhorbairt Ísealcharbóin, 2015.

Agus é ag fógairt an fhoilseacháin, dúirt an tAire Bruton an méid seo a leanas:

"Cuirtear forléargas tábhachtach ar fáil sa ráiteas seo ar an gcaoi a bhfuil ag éirí linn trí chéile. Beidh an t-eolas seo tábhachtach agus muid ag forbairt plean uile-rialtais le go mbeidh Éire ar thús cadhnaíochta maidir leis an bhfreagairt ar an athrú aeráide. Cé go ndearnadh dea-obair le linn na bliana seo caite ó thaobh dul chun cinn de, ní mór dúinn níos mó arís a dhéanamh más mian linn na spriocanna atá againn a bhaint amach. Beidh mé ag oibriú i gcomhar le comhghleacaithe i ngach earnáil chun dlús a chur leis na hiarrachtaí."

Fuair an tAire cead ón Rialtas le déanaí plean uile-rialtais a fhorbairt le go mbeidh Éire ar thús cadhnaíochta maidir leis an bhfreagairt ar an athrú aeráide. Áiritheofar leis an bplean seo gníomhartha a dhéanfar ar fud an rialtais chun na gealltanais athraithe aeráide a thugamar a chomhlíonadh agus foilseofar ag tús na hathbhliana iad. Cuirtear léargas cuimsitheach ar fáil i ráiteas 2018 ar an staid reatha maidir le bearta athraithe aeráide a chur i bhfeidhm agus beidh sé tábhachtach maidir le spriocanna nua a leagan síos sa phlean nua uile-rialtais.

Siod iad a leanas cuid de na príomhbhearta a rinneadh le bliain anuas chun tacú le hÉirinn aistriú a dhéanamh ón gcarbón:

  • Gheall an Rialtas €22bn don infheistíocht a bhaineann leis an aeráid sa Phlean nua Forbartha Náisiúnta, is ionann sin agus €1 as gach €5 a chaithfear ar ghníomhú ar son na haeráide idir seo agus 2027
  • Bronnadh an chéad bhabhta den mhaoiniú faoin gCiste um Ghníomhú ar son na haeráide, arbh fhiú €500m é. Roinnfear €77 milliún de mhaoiniú rialtais ar 7 mórthionscadal ar son na hathraithe aeráide, agus infheistiú iomlán de €300 milliún a ghiaráil i mbabhta amháin den scéim
  • D'eisigh Éire a céad bhanna ceannasach glas, ceann de na chéad tíortha ar domhan chun a leithéid a dhéanamh. Leathnóidh an banna seo an bonn maoinithe d'fhiacha na hÉireann agus d'fhéadfadh sé go mbeifí in ann caiteachas a bhaineann leis an aeráid a mhaoiniú ag ráta níos ísle úis ná caiteachas eile amach anseo.
  • Rinne an tAire Cumarsáide, Gníomhaithe ar son na haeráide agus Comhshaoil rialacháin chun an ráta bithbhreoslaí a úsáidtear sa mheascán breoslaí don iompar poiblí ó 8% go 10% ó thús na bliana seo chugainn. Meastar go laghdófar astaíochtaí CO2 faoi 130,000 tona in aghaidh na bliana mar gheall ar an athrú seo
  • Rinne Teagasc tuarascáil tábhachtach i ndáil leis na deiseanna atá ann astaíochtaí a laghdú ar bhealach atá éifeachtach ó thaobh costais de in earnáil na talmhaíochta in Éirinn. Leagtar amach sa tuarascáil na féidearthachtaí atá ann astaíochtaí talmhaíochta a laghdú faoi 18.5 milliún tona sa deich mbliana atá amach romhainn.
  • Tá leasú a dhéanamh ar na Rialacháin Tógála chun a áirithiú go mbeidh tithe nua ina bhfoirgnimh neodracha ó thaobh fuinnimh de.
  • Tá an rialtas ag treisiú an chóid chaiteachais phoiblí chun a áirithiú go gcuirfear tionchar carbóin san áireamh nuair a dhéantar an costas a bheadh ar thionscadal poiblí ar bith a mheas
  • Bhunaigh an Rialtas ceithre oifig réigiúnacha ar son na hathraithe aeráide chun tacú le húdaráis áitiúla na dualgais atá orthu ó thaobh na haeráide de a shásamh

Chomh maith leis an ráiteas, foilsíodh tuairiscí tréimhsiúla i ndáil leis an bPlean Náisiúnta Maolaithe agus an Creat Náisiúnta um Ghníomhaíocht Oiriúnúcháin a chur chun feidhme ina leagtar amach na rudaí seo a leanas:
 

  • Liosta cothrom le dáta de na beartais agus de na bearta atá i bhfeidhm chun astaíochtaí a laghdú sa cheithre mhór-reimse a aithnítear sa Phlean Náisiúnta Maolaithe: leictreachas a ghineadh, an timpeallacht thógtha, iompar agus talmhaíocht, foraoiseacht agus úsáid talún;
  • Sonraí ar na gníomhartha a ghabh na ranna Rialtais agus comhlachtaí eile orthu féin faoin bPlean Náisiúnta Maolaithe 2017.  Um an dtaca seo, tá 22 de na 106 gníomh ar tugadh gealltanas ina dtaobh, lena gcumhdaítear an tréimhse cúig bliana den Phlean Náisiúnta Maolaithe, curtha i gcrích. Tugadh gealltanas go ndéanfaí 14 ghníomh eile a sheachadadh in 2019; agus
  • Tuairisc thréimhsiúil ar na Pleananna Oiriúnúcháin Earnála, ina leagfar amach an dul chun cinn a rinneadh go dtí seo maidir le pleananna earnála a fhorbairt roimh an spriocdháta reachtúil de mhí Mheán Fómhair 2019.

Nótaí don eagarthóir:

Tá doiciméid tacaíochta eile a foilsíodh in éineacht leis an Ráiteas Bliantúil i dtaobh Aistriú 2018 ar fáil ag an nasc seo a leanas:

https://www.dccae.gov.ie/en-ie/climate-action/topics/climate-action-at-a-national-level/climate-action-and-low-carbon-development-act-/annual-transition-statements/Pages/Annual-Transition-Statement-2018.aspx

An tAcht um Ghníomhú Aeráide agus um Fhorbairt Ísealcharbóin, 2015

Leagtar amach san Acht um Ghníomhú Aeráide agus um Fhorbairt Ísealcharbóin 2015, an cuspóir náisiúnta aistrithe chun aistriú a dhéanamh chuig geilleagar ísealcharbóin atá seasmhach ó thaobh na haeráide agus atá inbhuanaithe ó thaobh an chomhshaoil de faoi 2050.

Foráiltear i gCuid 14 den Acht 2015 nár mhór Ráiteas Bliantúil i dtaobh Aistriú a chur faoi bhráid an dá theach den Oireachtas tráth nach déanaí ná 12 mhí tar éis an tAcht seo a rith agus tráth nach déanaí ná cothrom an dáta sin gach bliain. Siod é an tríú Ráiteas Bliantúil i dtaobh Aistriú agus cuirtear faoi bhráid an dá theach é i gcomhréir le forálacha an Achta seo.

Foráiltear in Acht 2015 go mbeadh na nithe seo a leanas sa Ráiteas Bliantúil i dtaobh Aistriú: 

  • forbhreathnú ar mhaolúchán an athrú aeráide agus bearta beartais oiriúnaithe arna nglacadh chun astaíochtaí gáis cheaptha teasa a laghdú agus d'fhonn oiriúnú  d'éifeachtaí an athraithe aeráide ionas go mbainfí amach an 'cuspóir aistrithe náisiúnta';
  • taifead ar astaíochtaí gás ceaptha teasa atá leagtha amach san fhardal is déanaí a d'ullmhaigh an  Ghníomhaireacht um Chaomhnú Comhshaoil;
  • réamh-mheastachán d'astaíochtaí an todhchaí; agus
  • tuarascáil maidir le comhlíonadh le hoibleagáidí an Stáit faoi dhlí an AE nó  faoi chomhaontú idirnáisiúnta dá dtagraítear in alt 2 den Acht 2015.

CRÍOCH

Press Release Documents