You are here:

Cead ón Rialtas plean aeráide uile-rialtais a fhorbairt

Lamháltais d'astaíochtaí gás ceaptha teasa agus creidmheasanna in-athnuaite a cheannach le tosú arís

21 Samhain 2018  

D'fhógair an tAire Cumarsáide, Gníomhaithe ar son na hAeráide agus Comhshaoil inniu (Dé Céadaoin) go bhfuir sé cead ón Rialtas plean uile-rialtais a fhorbairt le go mbeidh Éire ar thús cadhnaíochta maidir leis an bhfreagairt ar an athrú aeráide. D'fhógair an tAire freisin go mbeadh ar Éirinn tosú ar lamháltais d'astaíochtaí gás ceaptha teasa agus creidmheasanna in-athnuaite a cheannach arís.

Dúirt an tAire Bruton an méid seo a leanas: "D'aontaigh Éire go laghdófaí astaíochtaí gás ceaptha teasa 20% faoi na leibhéil a bhí againn in 2005. Cé go bhfuil na spriocanna is dúshlánaí ag Éirinn (10% is ea an meán san Eoraip), táimid imithe i bhfad den chúrsa. Tugann na réamh-mheastacháin atá ann faoi láthair go mb'fhéidir go n-éireodh linn laghdú 1% a bhaint amach, rud a chiallódh nach n-éireodh linn 95% den sprioc a bhí againn a bhaint amach.

"Le linn an chúlaithe eacnamaíochta, nuair a chlis ar aschuir an gheilleagair, bhí ag éirí le hÉirinn na spriocanna ar son na hathraithe aeráide a bhaint amach. Mar sin féin, is léir gur bhaineamar na spriocanna amach sna blianta sin mar go raibh titim ollmhór ar an aschur. Nuair a tháinig borradh faoin ngeilleagar arís, tháinig borradh faoin gcarbón leis agus leagadh béim ar na fadhbanna móra struchtúir atá fós le sonrú sa gheilleagar maidir lena spleáiche atáimid ar charbón.

"Beidh ar Éirinn comhlíonadh a cheannach chun spriocanna 2020 a bhaint amach. Cé go meastar go mbeidh costas idir €6m-€13m air seo faoi láthair, ag brath ar chostas an charbóin ag an am, is lú an costas d'Eirinn mar gur féidir linn na blianta inar táirgeadh níos lú carbóin a chur i gcoinne na mblianta seo agus níos mó carbóin ná mar ba cheart á tháirgeadh againn. Cuirtear an meastachán costais seo leis na costais a thabhaíodh cheana ó cheannacháin agus ó chomhaontuithe a rinne an stát, a bhfuil oiread agus €120m i gceist leo ó 2007.

"Mar sin féin, ó 2020 ar aghaidh, tiocfaidh méadú suntasach ar an gcostas a bheidh orainn mura n-éireoidh linn na gealltanais athraithe aeráide a bhaint amach agus cuirfidh sé isteach ar an infheistíocht tháirgiúil a dhéanfar i ndeiseanna ísealcharbóin sa gheilleagar. Más mian linn a bheith ar thús cadhnaíochta maidir leis an bhfreagairt ar an athrú aeráide, ní mór dúinn gníomhú anois, caithfimid dua a chur orainn agus na deiseanna fiontraíochta i ngeilleagar ísealcharbóin a thapú, lena n-áirítear an geilleagar ciorclach agus an bithgheilleagar. Más cuid den lucht leanta muid, beidh na costais deiridh a bhaineann le hoiriúnúchán níos airde agus is lú deiseanna a bheidh ann más ann dóibh ar chor ar bith.

"Maidir leis an bhfuinneamh in-athnuaite, tuartar san anailís a rinne Údarás Fuinnimh Inmharthana na hÉireann i mí na Samhna 2017 go mbainfimid idir 12.7% agus 13.9% den sprioc de 16% atá againn maidir leis an bhfuinneamh in-athnuaite amach faoi 2020. Sa chás ba mheasa, dá mbeadh bearna ceithre pointe ann, d'fheadfadh sé go mbeadh costas €90m nó ní ba mhó ná sin ar chreidmheasanna fuinnimh in-athnuaite a cheannach. Mar sin féin, is dóichí go mbeadh an toradh iarbhír agus an costas lena mbaineann ní b'ísle ná íosmhéid an raoin airgeadais seo.

"Ní raibh sé ní ba shoiléire riamh gur gá dúinn athrú suntasach a dhéanamh ar fud an rialtais. Fuair mé cead ón rialtas plean uile-rialtais a fhorbairt ina leagfar síos na gníomhartha is gá a dhéanamh i ngach roinn agus comhlacht rialtais. Is é cuspóir an phlean seo go mbeadh Éire ar thús cadhnaíochta maidir leis an bhfreagairt ar an athrú aeráide. Beidh mé ag obair le mo chomhghleacaithe sa rialtas chun tionscnaimh nua a fhorbairt i réimse an leictreachais, an iompair agus an téimh mar aon le réimse earnálacha eile. Is ar an gcur chun feidhme a dhíreofar. Aithneofar gníomhartha le hamlínte soiléire agus na céimeanna a bheidh le tógáil chun na gníomhartha a bhaint amach agus sonrófar línte soiléire freagrachta don seachadadh freisin."

"Beidh ról tábhachtach ag an méadú a chuirfear ar an gcáin charbóin agus creidimse gur gá dúinn conair a leagan amach don cháin charbóin a mhéadú idir seo agus 2030. Tá sé tábhachtach go mbeadh an chinnteacht sin ag an bpobal. Is cúis áthais dom an méid a dúirt Eamon Ryan sa Dáil inniu gur cheart do gach páirtí aontú leis an gconair sin. Bheadh cinnteacht ag an bpobal ansin agus iad ag déanamh cinntí maidir le ceannacháin sna blianta amach romhainn, beag beann ar chomhdhéanamh an rialtais."

 

Nótaí don eagarthóir:

Tuartar go sáróidh Éire na gealltanais a thug sí faoi idir 16.3 Mt CO2eq agus 17 Mt CO2eq don tréimhse idir 2013-2020.

Ní mór cead a fháil ón rialtas chun creidmheasanna a cheannach arís agus beidh comhaontú dlíthiúil le déanamh le Ballstá(i)t eile ag a bhfuil fuíollach creidmheasanna astaíochtaí agus/nó aistrithe staitistiúla in-athnuaite agus cuireadh in iúl sa chomhairle dhlíthiúil gur gá cead a fháil ón rialtas chun údarás a thabhairt don Aire Cumarsáide, Gníomhaithe ar son na hAeráide agus Comhshaoil (An Roinn) chun idirbheartaíocht agus comhaontú a dhéanamh ar son an Stáit. Tiocfaidh an tAire ar ais ag an rialtas níos déanaí má éiríonn leis an idirbheartaíocht le ballstá(i)t eile.

Press Release Documents