You are here:

Leabhar nua seolta ag an Aire Kyne ina nochtar tionchair shuirbhéireachtaí Tellus ar an taobh ó thuaidh d'Éirinn

Nochtann leabhar nua tionchair shuirbhéireachtaí Tellus ar an taobh ó thuaidh d'Éirinn

 

  • Tionchair ó shuirbhéireacht Tellus ar Thuaisceart Éireann agus ar shé chontae thuaidh Phoblacht na hÉireann á léiriú i leabhar nua
  • Ag an seoladh leabhair seo féachadh ar thorthaí eacnamaíocha agus comhshaoil shuirbhéireachtaí Tellus go dtí seo agus ar an leas a thiocfaidh as an tsuirbhéireacht ar an tír ar fad amach anseo 


Inniu seoladh 'Unearthed: Impacts of the Tellus surveys of the north of Ireland', leabhar ina léirítear torthaí an tionscadail geo-eolaíochta is suntasaí a rinneadh riamh ar oileán na hÉireann. Arna fhoilsiú ag Acadamh Ríoga na hÉireann, agus arna chur le chéile i gcomhpháirt le Suirbhéireacht Gheolaíochta Éireann, Suirbhéireacht Gheolaíochta Thuaisceart Éireann agus an British Geological Survey, tugtar sa leabhar torthaí ón dá chéim thosaigh de Tellus – suirbhéireacht Tellus na Teorann agus suirbhéireacht Tellus Thuaisceart Éireann - an comhchlár trasteorann is mó riamh de shuirbhéireachtaí geo-eolaíochta ar oileán na hÉireann go dtí seo.
 

Idir 2004 agus 2013 infheistíodh €15 mhilliún de mhaoiniú rialtais agus AE i suirbhéireachtaí samplála geoifisice agus geoiceimice ón aer ar Thuaisceart Éireann agus ar shé chontae thuaidh de Phoblacht na hÉireann. Sa leabhar seo féachann eolaithe a d'oibrigh leis na sonraí a tháinig ó shuirbhéireachtaí Tellus, ar na torthaí agus ar na tionchair a imreofar ar an ngeilleagar, ar an gcomhshaol, fuinneamh, talmhaíocht agus ar an éiceolaíocht.


Déantar iarracht le suirbhéireacht Tellus, a ainmníodh do bhandia talún na Sean-Róimhe, cáilíochtaí thír-raon oileán na hÉireann a léarscáiliú agus a thuiscint ina n-iomláine - idir ithir, uisce sruthláin, dríodar agus charraig. Is cabhair iad na sonraí geo-eolaíochta le háiteanna inar fiú dul i mbun sirtheoireachta mianraí a aithint, rud a spreagann infheistíocht isteach sa tsirtheoireacht, agus déantar measúnú agus bainistiú ar thionchair chomhshaoil na mianadóireachta stairiúla. Léiríonn cás-staidéir sa leabhar gur acmhainn fuinnimh gheoiteirmigh í an radaighníomhaíocht ó nádúr agus an baol don tsláinte phoiblí a ghabhann le radón.


Leis an gcoimhlint atá ann idir an gá leis an táirgiúlacht talmhaíochta a mhéadú agus an timpeallacht uisce a chosaint, léirítear sa leabhar go dtugann sonraí Tellus treoir don 'talmhaíocht chliste' lena ndéantar iarracht freastal ar an dá chuspóir sin. 


Agus é ag caint ag an seoladh in Acadamh Ríoga na hÉireann i mBaile Átha Cliath inniu dúirt an tAire Acmhainní Nádúrtha, Seán Kyne TD: "Cuireann sé áthas orm a fheiceáil go bhfuil toradh shaothar suirbhéireachta Tellus ar fáil anois san imleabhar cuimsitheach seo d'fhíorthaighde eolaíoch. Cumhdaítear ann roinnt réimsí an-tábhachtacha, an talmhaíocht agus bainistiú an chomhshaoil san áireamh, agus taispeántar an luach atá leis na sonraí geo-eolaíochta den scoth do gheilleagar agus do shochaí na hÉireann. 


Luaigh Koen Verbruggen, Stiúrthóir Shuirbhéireacht Gheolaíochta Éireann, gur toradh é Tellus ar bhreis is deich mbliana de chomhoibriú trasteorann: "Agus críoch curtha le tionscadal Tellus na Teorann le maoiniú ón AE, tionscadal inar léarscáilíodh réigiún na teorann anseo in Éirinn, tá Suirbhéireacht Gheolaíochta Éireann anois chun Tellus a leathnú amach agus suirbhéireacht a dhéanamh ar an tír ar fad sna blianta amach romhainn. Ag an ócáid seo inniu féachtar siar ar phríomhthionchair shuirbhéireacht Tellus na Teorann agus Tellus Thuaisceart Éireann agus déantar scagadh ar an leas a bheidh ann don tír ar fad amach anseo."


Dúirt an tOllamh Mary Daly, Uachtarán Acadamh Ríoga na hÉireann: "Is iontach an mhaise é 'Unearthed' a bheith foilsithe. Is díol suntais í an obair atá déanta ag Suirbhéireacht Gheolaíochta Thuaisceart Éireann, Suirbhéireacht Gheolaíochta Éireann agus an British Geological Survey; ní hamháin an tsárobair atá déanta acu ach go bhfuil tagarmharc leagtha síos acu freisin don chomhoibriú rathúil uile-oileáin.  Tá lúcháir orainne san Acadamh baint a bheith againn leis an taighde seo a chur ar fáil go forleathan le foilsiú 'Unearthed' i gcóip chrua agus a chur ar fáil saor in aisce ar rochtain oscailte."


Bhí taispeántas ag an seoladh leabhair freisin de thaighde reatha Tellus agus deis ann do 120 páirtí leasmhar trasearnála a bheith rannpháirteach i gcéimeanna suirbhéireachta Tellus sa todhchaí a phleanáil. Le linn do phainéal saineolaithe a bheith á phlé, ar a raibh an tOllamh Iain Stewart MBE agus Ard-Stiúrthóir Fhondúireacht Eolaíochta Éireann an tOllamh Mark Ferguson, rinneadh iniúchadh ní ba dhoimhne ar théama an leabhair; an tacaíocht a thugann an gheo-eolaíocht do bheartas agus don gheilleagar.


Faoi stiúir Shuirbhéireacht Gheolaíochta Éireann, tá sé mar aidhm go mbeidh suirbhéireacht Tellus déanta ar 50% den tír faoi dheireadh na bliana 2017. Tá suirbhéireacht ón aer ar siúl faoi láthair i gCo. na Gaillimhe agus foireann suirbhéireachta geoiceimice ag bailiú samplaí ithreach i gCo. Mhaigh Eo.


Críoch


Má tá breis eolais uait, déan teagmháil le Preasoifig na Roinne Cumarsáide, Gníomhaithe ar son na hAeráide & Comhshaoil ag press.office@dccae.gov.ie nó 01 678 2441.


Nótaí d'Eagarthóirí


 

  • Maidir leis an leabhar

    Is é Acadamh Ríoga na hÉireann a d'fhoilsigh an leabhar seo agus tá sé ar fáil lena cheannach ag www.ria.ie/unearthed.  D'fhonn taighde agus comhoibriú breise a spreagadh, tá an leabhar ar fáil faoi phrótacail rochtana oscailte. 
  • Maidir leis na húdair

    Foireann geo-eolaithe trasteorann a chuir an leabhar i dtoll a chéile agus ina measc bhí eolaithe rialtais agus tionscail agus imscrúdaitheoirí ó institiúidí taighde.  Is iar-stiúrthóir ar Shuirbhéireacht Thuaisceart Éireann é an t-eagarthóir Mike Young. Faoi láthair tá sé ina Rúnaí Gnóthaí Eachtracha agus Seachtracha leis an Geological Society of London. 
  • Maidir le Suirbhéireacht Gheolaíochta Éireann www.gsi.ie

    Gníomhaireacht Domhaneolaíochta na hÉireann is ea Suirbhéireacht Gheolaíochta Éireann (SGÉ). Tá sí freagrach as comhairle agus faisnéis gheolaíochta a chur ar fáil agus as sealbhú na sonraí chun na críche sin. Soláthraíonn SGÉ raon táirgí lena n-áirítear léarscáileanna, tuarascálacha agus bunachair sonraí agus feidhmíonn freisin mar ionad eolais agus mar chomhpháirtí i ngnéithe uile na geolaíochta in Éirinn. Is rannán den Roinn Cumarsáide, Gníomhaithe ar son na hAeráide & Comhshaoil í SGÉ.  
  • Maidir le Tellus www.tellus.ie

    Is clár léarscáilithe ar an talamh agus ón aer é Tellus, a bhailíonn sonraí ceimice agus geofisice a thugann treoir maidir le bainistiú acmhainní comhshaoil agus nádúrtha na hÉireann. Tá sonraí Tellus ar fáil saor in aisce le breathnú orthu agus lena n-íoslódáil ag www.tellus.ie.
     

Press Release Documents