You are here:

Tírdhreach na hÉireann nochta ag teicneolaíocht léarscáilithe léasair 3T

Seoladh an Amharcóra Sonraí Topagrafacha Oscailte: Suirbhéireacht Gheolaíochta Éireann, Seirbhís na Séadchomharthaí Náisiúnta, an tSeirbhís Páirceanna Náisiúnta agus Fiadhúlra agus an Clár Fionnachtana

an 24 Aibreán 2018

 

Tá an chéad amharcóir sonraí topagrafacha oscailte in Éirinn tógtha ag Suirbhéireacht Gheolaíochta Éireann, rannóg de chuid na Roinne Cumarsáide, Gníomhaithe ar son na hAeráide agus Comhshaoil. Seolfar an t-amharcóir ag Seán Kyne, an tAire Acmhainní Nádúrtha, ar an 24 Aibreán ag cruinniú bliantúil an International Association of Hydrogeologists (IAH) a bheidh ar siúl i dTulach Mhór i gCo. Uíbh Fhailí.

Is comhoibriú é tionscadal an Amharcóra Sonraí Topagrafacha Oscailte idir Suirbhéireacht Gheolaíochta Éireann (SGÉ), Seirbhís na Séadchomharthaí Náisiúnta (SSN) agus an tSeirbhís Páirceanna Náisiúnta agus Fiadhúlra (SPNF) de chuid na Roinne Cultúir, Oidhreachta agus Gaeltachta, agus an Clár Fionnachtana: Ionad Seandálaíochta agus Nuála Éireann atá faoi shainchúram na Comhairle Oidhreachta. Is mian leis na heagraíochtaí sin a gcuid sonraí topagrafacha ardtaifeacha uile a chur ar fáil go héasca. 

Is i bhfoirm Samhlacha Digiteacha den Tír-Raon agus Samhlacha Digiteacha den Dromchla atá na tacair shonraí seo, a próiseáladh ó shonraí LiDAR (brath agus réimniú solais). Tá tairbhe shonraí LiDAR agus na sonraí topagrafacha ardtaifeacha a thagann uathu aitheanta go náisiúnta agus go hidirnáisiúnta cheana féin. Áirítear ar na húsáidí léarscáiliú mionsonraithe de ghnéithe dromchla nádúrtha agus saorga; athruithe ar scála páirce i bhfánaí a thacaíonn le cleachtas talmhaíochta, pleanáil agus forbairt bhonneagair agus le measúnuithe tuilte; léarscáiliú gnáthóige agus measúnuithe acmhainne foraoiseachta.

D'fháiltigh Michael MacDonagh, Príomh-Sheandálaí sa Roinn Cultúir, Oidhreachta agus Gaeltachta roimh an gcomhoibriú agus roimh an rochtain ar na sonraí léarscáilithe nua seo – "Tá tairbhí na n-íomhánna LiDAR seanbhunaithe cheana féin maidir le suirbhéireacht, bainistíocht agus cosaint na láithreán seandálaíochta. Is forbairt ríchorraitheach é an rochtain nua seo ar íomhánna ardtaifeacha den tír ar fad. Beidh tairbhe shuntasach ag an acmhainn léarscáilithe seo do thaighde seandálaíochta san earnáil tríú leibhéil agus in eagraíochtaí eile agus fógraítear leis ré nua de thaiscéaladh agus léarscáiliú corraitheach seandálaíochta. Cabhróidh sé go mór chun ár n-acmhainn seandálaíochta a chosaint agus cuirfidh sé eolas cruinn suirbhéireachta ar fáil do sholáthraithe infreastruchtúir ionas go bhféadfaidh siad tionscadail a phleanáil go hinbhuanaithe. Cuirfidh sé leis na cláir éagsúla suirbhéireachta seandálaíochta rochtain-oscailte atá á mbainistiú ag an Roinn cheana féin."

 "Tá léarscáiliú ár ngnáthóg agus éiceachóras ilghnéitheach luachmhar, go háirithe nuair atá siad i mbaol, ag éirí níos tábhachtaí in aghaidh an lae," a dúirt an Dr Ciarán O'Keeffe ón tSeirbhís Páirceanna Náisiúnta agus Fiadhúlra. "Cabhróidh sin lena chinntiú go mbeimid in ann aire a thabhairt don chomhshaol a thacaíonn leis an iomad speicis ríthábhachtacha, ar nós pailneoirí, agus a chuireann lenár saol féin gach lá.  Mar shampla, úsáideann an tSeirbhís Páirceanna Náisiúnta agus Fiadhúlra sonraí LiDAR chun na hoibreacha athchóirithe a dhearadh chun an chothromaíocht hidreolaíoch a réiteach ar na portaigh ardaithe. Is féidir buiséadú, sceidealú agus feidhmiú tionscnaimh éifeachtúil a dhéanamh mar thoradh air sin.  Cabhraíonn sé freisin lena mhíniú dár bpáirtithe leasmhara an méid atá ar siúl againn, agus aon imní a mhaolú maidir le hathruithe ionchasacha sa mhaoschlár sna tailte thart timpeall.

D'aibhsigh Shane Carey, bainisteoir sonraí LiDAR SGÉ, an bealach a "n-úsáideann Suirbhéireacht Gheolaíochta Éireann sonraí LiDAR go sainiúil chun gnéithe geolaíocha a léarscáiliú. Ní hamháin go bhfuil siad suimiúil agus go gcuireann siad leis na léarscáileanna atá ar fáil go poiblí, ach cuireann siad eolas tábhachtach pleanála ar fáil freisin ionas go laghdófar an baol go dtarlóidh guaiseacha áirithe – tithe a thógáil ar cheantair ina mb'fhéidir go mbeadh titim gheolaíoch mar shampla." Úsáidtear na léarscáileanna freisin chun méideanna tuilte ionchasacha thart ar thurlaigh a aithint. Is gné charstach é an turlach nach bhfeictear i mórán áiteanna lasmuigh d'Éirinn.

Tá sonraí LiDAR costasach, áfach, agus deacair le fáil uaireanta mar go mbraitear iad ó chian ó aerárthach. Is féidir leis an drochaimsir dul i bhfeidhm ar na haerárthaí sin. "Go ginearálta, déanfaidh eagraíochtaí feachtais bhailiúcháin shonraí a choimisiúnú thar limistéir an-teoranta do thionscadal ar leith," a dúirt Stiúrthóir na Suirbhéireachta Geolaíochta, Koen Verbruggen. "Is é aidhm an amharcóra seo ná LiDAR a óstáil ó gach eagraíocht rialtais agus neamhrialtais leasmhar agus mósáic na sonraí atá ar fáil ar fud na tíre a chur le chéile.  Luaigh sé freisin: "Ní hamháin go bhfuil na léarscáileanna topagrafacha ardchaighdeáin seo an-spéisiúil le breathnú orthu, ach spreagfar taighde nua agus feabhsófar táirgí agus teicnící reatha toisc go mbeidh siad ar fáil go forleathan. Pointe tábhachtach eile ná go seachnófar dúbláil chostasach ar bhailiú sonraí LiDAR, rud atá tarlaithe cheana féin i roinnt áiteanna, toisc go mbeidh na sonraí ar fad ar taispeáint in aon áit amháin.

Tá sonraí topagrafacha ón gClár Fionnachtana, lena n-áirítear sonraí a bronnadh ag an gComhairle Oidhreachta agus Comhairle Contae na Mí, Suirbhéireacht Gheolaíochta Éireann, Seirbhís na Séadchomharthaí Náisiúnta agus an tSeirbhís Páirceanna Náisiúnta agus Fiadhúlra ar fáil le híoslódáil saor in aisce ón tairseach ar líne seo, a óstáiltear ag suíomh gréasáin Shuirbhéireacht Gheolaíochta Éireann (https://tinyurl.com/opentopographicdataviewer).  Léirigh roinnt eagraíochtaí eile suim maidir lena gcuid sonraí a chur ar fáil tríd an amharcóir gréasáin agus tá an chéad nuashonrú eile á phleanáil cheana féin.

 

Críoch

 

Nótaí chuig Eagarthóirí

Bunaíodh SUIRBHÉIREACHT GHEOLAÍOCHTA ÉIREANN in 1845 agus is Lárionad Náisiúnta na Domhaneolaíochta í. Tá freagracht uirthi as comhairle agus eolas geolaíoch a chur ar fáil, agus as sonraí a shealbhú chuige sin.

Táirgeann SGÉ réimse táirgí, lena n-áirítear léarscáileanna, tuarascálacha agus bunachair shonraí, agus feidhmíonn sí mar lárionad eolais agus páirtí tionscadail i ngach gné de gheolaíocht na hÉireann. Is rannóg í den Roinn Cumarsáide, Gníomhaithe ar son na hAeráide agus Comhshaoil (RCGAC) agus tá tuairim is 70 ball foirne ildisciplíneacha aici. www.gsi.ie

An CLÁR FIONNACHTANA: Is comhlacht náisiúnta taighde seandálaíochta é Ionad Seandálaíochta agus Nuála Éireann a fhaigheann tacaíocht ón gComhairle Oidhreachta. Cuireann an Clár Fionnachtana a chuid cuspóirí i gcrích trí 'bhearnaí' inár gcuid eolais, nó i limistéir ina dteastaíonn diantaighde nó ina mbeidh luach léi, a aithint. Cuireann sé taighde idirdhisciplíneach chun cinn, téann sé i ngleic le teicneolaíochtaí nua atá de shíor á bhforbairt in íomhánna digiteacha agus teicnící suirbhéireachta, agus forbraíonn sé gníomhaíochtaí for-rochtana chun torthaí a chuid tionscadal a chur in iúl don phobal i gcoitinne agus don phobal acadúil araon. Maoinítear an Clár Fionnachtana trí dheontais taighde na Comhairle Oidhreachta agus an AE. www.discoveryprogramme.ie.

Is cuid den Roinn Cultúir, Oidhreachta agus Gaeltachta í SEIRBHÍS NA SÉADCHOMHARTHAÍ NÁISIÚNTA (SSN) agus tá ról lárnach aici maidir lenár n-oidhreacht seandálaíochta a chosaint. Tá sí freagrach as:

  • Saincheisteanna seandálaíochta a eascraíonn ó Shéadchomharthaí Náisiúnta atá faoi chúram an Stáit.
  • Tá Oifig na nOibreacha Poiblí freagrach as caomhnú agus bainistiú (seirbhísí cuairteora san áireamh) na séadchomharthaí sin.
  • Suirbhéanna a dhéanamh ar na láithreáin a bhfuil eolas fúthu agus na n-áiteanna a meastar go bhfuil láithreáin iontu, agus fardail na láithreán agus na séadchomharthaí a chur le chéile.
  • An reachtaíocht a chur i bhfeidhm maidir le cosaint na séadchomharthaí agus na láithreán, lena n-áirítear báid bháite stairiúla agus láithreáin seandálaíochta faoi uisce.
  • Tochailtí seandálaíochta, úsáid na ngaireas braite chun críocha seandálaíochta agus tumadh ar bháid bháite stairiúla agus láithreáin seandálaíochta faoi uisce a rialáil.
  • Comhairle a chur ar fáil d'údaráis phleanála ar thograí forbartha (pleananna forbartha, pleananna oidhreachta agus iarratais phleanála aonair) a bhféadfadh tionchar a bheith acu ar an oidhreacht seandálaíochta.
  • Comhairle a chur ar fáil do dhaoine aonair agus do ghrúpaí áitiúla ar shaincheisteanna seandálaíochta. 


www.chg.gov.ie/heritage/national-monuments-service.

www.archaeology.ie.
  

AN tSEIRBHÍS PÁIRCEANNA NÁISIÚNTA AGUS FIADHÚLRA (SPNF) comhtháite go hiomlán sa Rannóg Oidhreachta den Roinn Cultúir, Oidhreachta agus Gaeltachta agus tá sí freagrach as oidhreacht nádúrtha agus bithéagsúlacht na hÉireann a chosaint agus a chaomhnú ag leibhéal an rialtais náisiúnta. Áirítear ar fhreagrachtaí an SPNF:

  • Gnáthóga agus speicis a chosaint trí ghníomhaíochtaí a meastar a bheith tairbheach dóibh ó thaobh caomhnú agus athchóiriú a chur chun cinn.
  • Córas ceadúnaithe a riar chun gníomhaíochtaí a théann i bhfeidhm ar ghnáthóga nó ar speicis in Éirinn a rialáil agus a rialú.
  • Páirceanna Náisiúnta agus Anaclanna Dúlra na hÉireann a bhainistiú, a chothabháil agus a fhorbairt.
  • Feasacht a ardú maidir lenár n-oidhreacht nádúrtha trí oideachas agus eolas a scaipeadh. Mar shampla, an Feachtas Dúil sa Dúlra agus Ionaid Oideachais agus Cuairteoirí SPNF atá suite ag roinnt láithreáin faoi chosaint ar fud na tíre.
  • Fardal cuimsitheach speiceas agus gnáthóg in Éirinn a chruthú agus a chothabháil.
  • Suirbhéanna agus taighde eolaíoch a dhéanamh, agus sonraí monatóireachta a chur le chéile, chun cabhrú le comhairle speisialtóra a chur ar fáil maidir le beartas poiblí, sonraithe, agus cosaint agus bainistiú na ngnáthóg agus na speiceas fiadhúlra.
  • Plean Náisiúnta Bithéagsúlachta na hÉireann a chur i bhfeidhm.
  • Reachtaíocht agus beartais AE a chur i bhfeidhm agus coinbhinsiúin agus comhaontaithe idirnáisiúnta a bhaineann leis an oidhreacht nádúrtha a dhaingniú agus a chur i bhfeidhm.
  • Machnamh a dhéanamh agus comhairle a thabhairt ar thograí forbartha a bhféadfadh tionchar a bheith acu ar chaomhnú an dúlra.

Tacaíocht a thabhairt don Chomhairle Tailte Móna a ndéantar cathaoirleacht neamhspleách uirthi. 

www.chg.gov.ie/heritage/national-parks-wildlife.

www.npws.ie/about-npws.

Press Release Documents