You are here:

Fógraíonn an Rialtas na chéad tionscadail ar éirigh leo faoi Bhabhta a hAon den Chiste €500 milliún um Ghníomhú ar son na hAeráide

7 dtionscadal mhóra athraithe aeráide le cistiú rialtais € 77 milliún a roinnt, a ghiarálfaidh €300 milliún d'infheistíocht ar an iomlán i mBabhta 1 den scéim

An fhéidearthacht ann astaíochtaí bliantúla a laghdú faoi bhreis agus 200 míle tonna carbóin mar thoradh ar thionscnaimh nua.

D'fhógair an Taoiseach, an tUasal Leo Varadkar T.D., an tAire Cumarsáide, Gníomhaithe ar son na hAeráide, agus Comhshaoil, an tUasal Richard Bruton T.D. Agus an tAire Airgeadais, Caiteachais Phoiblí agus Athchóirithe tUasal Paschal Donohoe T.D. na tionscadail ar éirigh leo faoi Chistiú nua an Rialtais um Ghníomhú ar son na hAeráide, mar chuid de Thionscadal Éire 2040, inniu.

Tá an rialtas tiomanta do cheannaire a dhéanamh d'Éirinn ó thaobh dul i ngleic leis an athrú aeráide de.  Tá an tAire Bruton ag forbairt plean uilerialtais faoi láthair chun an cuspóir seo a bhaint amach agus spriocanna fuinnimh agus aeráide na hÉireann a bhaint amach. Cuirfidh an Ciste um Ghníomhú ar son na hAeráide de chuid an rialtais, faoi Thionscadal Éire 2040 cistiú €500 milliún ar a laghad ar fáil chun tacú le tionscnaimh a chomhlíonann an cineál athraithe atá de dhíth.

Cuireann fógra an lae inniu na tionscadail ar éirigh leo don chéad bhabhta den Chiste i láthair.  Fuarthas beagnach 100 iarratas agus tá €77 milliún á leithdháileadh ar 7 dtionscadal, a ghiarálfaidh €300 milliún d'infheistíocht ar an iomlán.

Tá na seacht dtionscadal seo a leanas faofa ag an Aire Bruton:

  • eCars Bhord Soláthair an Leictreachais (ESB) Tá suas le €10 milliún á chur ar fáil chun líonra luchtaithe feithiclí leictreacha den scoth a fhorbairt ar fud na tíre, a bheidh in ann freastal ar athrú mór i dtreo feithiclí leictreacha sna deich mbliana atá romhainn.
  • Líonraí Gáis Éireann: Gás GRAZE - Gás Glas In-athnuaite Talmhaíoch Saor ó Astaíochtaí (GRAZE) Suas le €8.5 milliún á chur ar fáil chun tacú le suiteáil na chéad áise Insteallta Greille (CGI) a bheadh ceangailte le tarchur le haghaidh gáis in-athnuaite agus scéim deontais le tacú le thart ar 74 feithicil gáis chomhbhrúite nádúrtha.
  • Iarnród Éireann: Tiomántán Hibrideach d'fhlít Carranna Iarnróid Idirchathracha Tá oiread agus €15 mhilliún d'infheistíocht á déanamh chun pacáistí nua cumhachta hibrideacha a dhearadh do charranna iarnróid ar mhaithe le húsáid díosail agus astaíochtaí ceaptha teasa a laghdú.  Tar éis cruthúnas an choincheapa a dheimhniú i dtraein amháin le trí charr, cuirfear na pacáistí cumhachta hibrideacha i bhfeidhm thar an bhflít níos leithne uile.
  • Comhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath: Córas Teasa Cheantar Bhaile Átha Cliath Tá suas le €20 milliún d''infheistíocht á déanamh chun fuíollteas a ghintear ag saoráidí tionsclaíocha a ghabháil, i nGléasra "Dramhaíl go Fuinneamh" Bhaile Átha Cliath sa Rinn, ach go háirithe, agus é a phíobáil go tithe agus gnóthaí sa Pholl Beag, sa Rinn agus i gceantar dugaí Bhaile Átha Cliath.
  • Comhairle Contae Bhaile Átha Cliath Theas: Scéim Teasa Cheantar Thamhlachta Chomhairle Contae Bhaile Átha Cliath Theas. Tá suas le €4.5 milliún á chur ar fáil chun réiteach teasa inbhuanaithe ceantair a bhunú i gceantar Thamhlachta le teas ísealcharbóin a chur ar fáil don chustaiméirí ón earnáil phoiblí mar aon le custaiméirí cónaithe agus tráchtála.
  • Oifig Bainistíochta Bóithre:   Tionscadal Éifeachtúlachta Fuinnimh do Shoilsiú Poiblí Údarás Áitiúil Déanfar suas le €17.5 d'infheistíocht chun an 326,000 solas poiblí Údarás Áitiúil atá fágtha nach soilse dé-óide astaithe solais iad a aisfheistiú ina laindéir dé-óide astaithe solais ardéifeachtúla.  Cuimsíonn soilsiú poiblí thart ar 50% d'úsáid iomlán fuinnimh agus ag brath ar an gcur i bhfeidhm, d'fhéadfadh leis an tionscadal astaíochtaí CO2 ó ghiniúint leictreachais a laghdú faoi bhreis agus 40,000 tonna in aghaidh na bliana.
  • Gníomhaireacht Fuinnimh 3 Chontae: Feithiclí Earraí Troma (HGVanna) a Thiomáint go hÉifeachtach isteach sa Bhreatimeacht Cuirfear suas le €1.4 milliún ar fáil chun tacú leis an earnáil iompair ídiú breosla agus astaíochtaí ó fheithiclí a laghdú trí bheith níos cliste maidir le húsáid iompair agus trí ghlacadh le teicneolaíochtaí nua. Thar thréimse dhá bhliain, cuirfear trealamh teileamaitice isteach i mbreis agus 1,000 feithicil agus cuirfear an oiliúint chuí ar fáil do na tiománaithe.  Trí mhonatóireacht leanúnach agus trí fheidhmíocht iompair tiomána a threisiú, táthar ag súil leis go dtiocfaidh méadú 10% ar éifeachtúlacht iomlán breosla.

Dúirt an Taoiseach, Leo Varadkar T.D., "Tá foráil i dTionscadal Éire 2040 d'infheistíocht gan fasach de €22 billiún le haghaidh gníomhaithe ar son na haeráide sa chéad deich mbliana atá romhainn. Is é seo an pacáiste aonair is mó atá ann sa Phlean.  Tá ár dtiomantas agus ár ndiongbháilteacht i leith an athraithe aeráide ríshoiléir; táimid ag obair le fáil réidh le húsáid móna agus guail faoi cheann cúig bliana nó mar sin agus 500,000 feithicil leictreach a bheith ar ár mbóithre againn faoi 2030.   Ó mhí Iúil seo chugainn, ní cheannóidh Bus Átha Cliath aon bhusanna nua díosail agus ó 2030, ní dhíolfar aon ghluaisteán nua díosail nó peitril in Éirinn.

"Tá a fhios againn go n-éilíonn an dúshlán atá san athrú aeráide níos mó ná infheistíocht.  Éileoidh an t-aistriú chuig domhan ísealcharbóin athruithe móra maidir leis an gcaoi a gcaithimid ár saol.  Agus ní bheidh sin indéanta ach le tacaíocht pobal agus daoine aonair.  Mar sin, ba mhaith linn go spreagadh an Ciste um Ghníomhú ar son na hAeráide pobail, tionscail, taighdeoirí, an earnáil phoiblí, agus saoránaigh le smacht a ghlacadh ar iarrachtaí chun gníomhú ar son na haeráide. Tá sé d'fhéidearthacht ag na tionscadail atá á bhforbairt inniu difríocht mhór a dhéanamh maidir le gníomhú ar aon na haeráide, agus thar aon rud eile, beidh siad in ann dul i mbun oibre láithreach."

Ar fhógairt na dtionscadal ar éirigh leo dó, dúirt an tAire Bruton: "Na cinntí atá á ndéanamh anois againn maidir leis an athrú aeráide, is iad sin a leagfaidh an chéad deich mbliana eile amach. Ba mhaith liom go mbeadh Éire ina ceannaire maidir le gníomhú ar son na haeráide, ní ina leantóir.  Éileoidh sé sin athrú suntasach ar ár sochaí ar fad trí chéile.

"Na tionscadail a bhfuilimd ag tacú leo faoin gCiste, tacóidh siad le dícharbónú sna hearnálacha iompair, teasa, leictreachais agus talmhaíochta agus léireoidh siad na cineálacha infheistíochtaí a chaithfimid a dhéanamh.   Mar shampla, beidh an t-infheistiú atá á dhéanamh againn in ESB chun líonra luchtaithe feithiclí leictreacha den scoth a chruthú, ríthábhachtach chun imní raoin a laghdú agus chun tacú le daoine aistriú go feithiclí leictreacha.

"Giarálfaidh an t-infheistiú seo ón Rialtas infheistíocht bhreise ó thionscnóirí na dtionscadal agus céim shuntasach i dtreo ár spriocanna a bhaint amach atá ann."

Dúirt an tAire Airgeadais & Caiteachais Phoiblí agus Athchóirithe, Paschal Donohoe T.D.: 'Tá an Ciste um Ghníomhú ar son na hAeráide ar cheann de na cheithre chiste nua arb ann dóibh faoin bPlean Forbartha Náisiúnta, mar mhúnla nua nuálach cistithe le hacmhainní a leithdháiledh a ar bhealach a thacaíonn le príomhthosaíochtaí an Rialtais.  Is iad na tionscadail a fógraíodh inniu na chéad tionscadail ó shraith fógraí a dhéanfar thar thréimhse an Phlean Forbartha Náisiúnta. Déanfar €500 milliún a infheistiú ar an iomlán i dtionscadail nuálacha a chabhróidh linn spriocanna aeráide agus fuinnimh Éireann a bhaint amach ar bhealach costéifeachtach.   Is í an phríomhfhoinse cistithe a bheidh ann don Chiste um Ghníomhú ar son na hAeráide cuid den tobhach atá ann ar tháirgí peitriliam cheana, a mbailíonn an Ghníomhaireacht Chúltaca Ola Náisiúnta é, a úsáid ar bhealach éigin eile, agus mar sin beidh an Ciste seo in ann tacú le tionscadail gan aon chostais bhreise a bheith ann don státchiste.'

Chuir an tAire Stáit Gnóthaí Tuaithe agus Acmhainní Nádúrtha, Sean Canney T.D. leis, "Caithfidh gníomhú ar son na haeráide a bheith ann ar fud na hÉireann agus tá áthas an domhain orm cothromaíocht mhaith réigiúnach a fheiceáil i measc na seacht dtionscadal a faomhadh, agus 29 Údarás Áitiúil páirteach ann mar iarratasóirí nó comhpháirtithe tionscadail.

Leanfaidh na tionscadail seo ar aghaidh go dtí an gcéim bailíochtaithe ina ndéanfar scrúdú níos mine ar na tionscadail agus ina n-aontófar ar aschuir na dtionscadal agus ar na hamlínte íocaíochta.

Ba é seo an chéad ghlao ar iarratais agus bhí sé oscailte d'iarratais ón earnáil phoiblí agus phríobháideach.  De réir mar a fhorbraíonn an Ciste um Ghníomhú ar son na hAeráide, beidh glaonna breise ann a thabharfaidh deiseanna d'iarratasóirí eile tacaíocht a fháil.   

Tá sonraí iomlána an Chiste um Ghníomhú ar son na hAeráide ar fáil ar láithreán gréasáin na Roinne ag https://www.dccae.gov.ie/en-ie/climate-action/topics/climate-action-fund/Pages/default.aspx

 
Nótaí d'Eagarthóirí:

I mBealtaine 2018, d'fhaomh an Rialtas forbairt an Chiste um Ghníomhú ar son na hAeráide agus é mar aidhm aige cistiú a dhéanamh ar thionscnaimh a chuireann le baint amach spriocanna fuinnimh agus aeráide na hÉireann ar bhealach costéifeachtach, nó a chuireann an fhéidearthacht ar fáil idirghníomhaíochtaí nuálacha a bheith ann sna hearnálacha seo. Murach an tacaíocht ón gCiste um Ghníomhú ar son na hAeráide, ní dhéanfaí na tionscnaimh seo a fhorbairt.

Déanfar an Ciste um Ghníomhú ar son na hAeráide a mhaoiniú go príomha trí chuid den tobhach atá ann cheana féin ar tháirgí peitriliam (ar a dtugtar an Ghníomhaireacht um Chúlchistí Ola Náisiúnta nó tobhach NORA freisin) a úsáid ar bhealach eile. Dá bhrí sin, beidh sé in ann cistiú a chur ar fáil do thionscadail gan costais bhreise a bheith ann don státchiste.

An 9 Iúil 2018, foilsíodh an chéad Ghlao ar Iarratais faoin gCiste um Ghníomhú ar son na hAeráide.  Ba é an spriocdháta chun iarratais a chur isteach an 1 Deireadh Fómhair 2018 agus fuarthas 97 iarratas faoin dáta seo. Bhí an glao oscailte do thionscadail ar scála níos mó - tionscadail ar lorg cistiú deontais €1 mhilliún nó níos mó - a bhfuil tús le cur lena bhforbairt in 2019 nó 2020.  Díríodh ar thacaíocht a thabhairt do réimse leathan tionscadal nach bhforbródh murach an tacaíocht ón gCiste um Ghníomhú ar son na hAeráide.

Rinne an Bord Comhairleach maoirseacht ar mheasúnú an tionscadail agus mhol sé tionscadail don Aire Cumarsáide, Gníomhaithe ar son na hAeráide, agus Comhshaoil le faomhadh. Tá an Roinn Cumarsáide, Gníomhaithe ar son na hAeráide, agus Comhshaoil ina cathaoirleach ar an mBord Comhairleach agus cuimsíonn sé ionadaithe ón Roinn Talmhaíochta, Bia agus Mara, ón Roinn Tithíochta, Pleanála agus Rialtais Áitiúil, agus ón Roinn Iompair, Turasóireachta agus Spóirt. Áirítear sa Bhord Comhairleach freisin beirt shaineolaithe neamhspleácha - John Curtis (Ollamh Comhlach Taighde, an Institiúid Taighde Eacnamaíochta agus Sóisialta (ESRI) agus Dermott Crombie (Leas-Uachtarán Tionscnamh Straitéiseach ag Réitigh Aeráide Ingersoll Rand).

Tar éis fhógra an lae inniu, beidh bailíochtú tionscadail ann do na tionscadail faofa ar a ndéanfaidh an Bord Comhairleach maoirseacht.  Cuimseoidh sé seo scrúdú níos mine ar na tionscadail, lena n-áireofar dícheall cuí agus comhaontú ar aschuir na dtionscadal agus na línte ama íocaíochta. Ní leanfaidh tionscadail nach gcomhlíonann an chéim bailíochtaithe ar aghaidh chun tacaíocht a fháil ón gCiste um Ghníomhú ar son na hAeráide.

Is é an chéad Ghlao ar Iarratais an chéad ghlao dá leithéid faoin gCiste um Ghníomhú ar son na hAeráide agus beidh glaonna eile ann de réir mar a fhorbraíonn an ciste.

Tá mionsonraí na dtionscadal faofa ar fáil thíos.
 

Ainm an TionscadailTionscadal Forbartha Bonneagair um Luchtú Ardchumhachta Feithiclí de chuid Bhord Soláthair an Leictreachais (ESB)
Príomh-IarratasóireCars ESB
Cur síos ar an Tionscadal

D'fhorbródh an tionscadal líonra luchtaithe feithclí leictreacha den scoth don tír ar fad a bheadh in ann freastal ar athrú mór i dtreo feithiclí leictreacha sna deich mbliana atá romhainn.  Is iad príomhghnéithe an bhonneagair atá le cistiú:

  1. Sé mhol luchtaithe ardluais ar mhótarbhealaí a d'fhéadfadh ocht bhfeithicil a luchtú ag aon am amháin
  2. 16 mhol luchtaithe ardluais a d'fhéadfadh ceithre fheithicil a luchtú ag aon am amháin
  3. Luchtairí breise ardchumhachta 50kW DC ag 34 suíomh
  4. Os cionn 50 x luchtairí 22kW AC a uasghrádú go 50kW DC
  5. Suas le 264 (528 pointe luchtaithe) luchtaire gráid phíolótaigh 22kW AC atá ann cheana go múnlaí nua-aimseartha atá thar a bheith iontaofa.
Uasmhéid Tacaíochta€10,000,000
Ainm an TionscadailGás GRAZE - Gás Glas In-athnuaite Talmhaíoch Saor ó Astaíochtaí (GRAZE)
Príomh-IarratasóirLíonraí Gáis Éireann
Cur síos ar an TionscadalIs éard atá i gceist leis an tionscadal GRAZE Gas, an chéad áis Insteallta Greille (CGI) ceangailte le tarchur a shuiteáil le haghaidh gás in-athnuaite, mar aon le hoibriúchán lóistíochta gáis in-athnuaite, 2 stáisiún Gáis Nádúrtha Chomhbhrúite (CNG) agus scéim deontais chun tacú le thart ar 74 feithicil gáis nádúrtha chomhbhrúite.
Uasmhéid Tacaíochta€8,474,340
Ainm an TionscadailTiomántán Hibrideach d'fhlít Carranna Iarnróid Idirchathracha (ICR 22000)
Príomh-IarratasóirIarnród Éireann:
Cur síos ar an Tionscadal

Cuimsíonn flít ICR 22000 an chuid is mó den fhlít iompair do phaisinéirí idirchathracha d'Iarnród Éireann agus 234 feithicil díosail ann.   Traenacha díosail ilaonad (DMUanna) atá iontu le pacáiste cumhachta aonair (inneall agus tarchur) i ngach feithicil.  Is éard atá i gceist don todhchaí bogadh go hinneall cúpláilte EU V (caighdeán astaíochtaí) go tarchur éiceolaíoch go pacáiste cumhachta hibrideach.

Mar chuid den tionscadal, déanfar na pacáistí cumhachta nua a dhearadh go mion, aistreofar trí chinn de na DMUanna go dtí an chumraíocht nua (lena n-áirítear an t-aisfheistiú agus costais chomhtháthaithe), déanfar athbhreithniú ar an gCás Sábháilteachta Iarnróid athbhreithnithe agus déanfar é a fhaomhadh trí iarratas a APIS a dhéanamh d'fhaomhadh inmheánach sábháilteachta, agus ansin triail bliana agus iad ag feidhmiú.  Tar éis cruthúnas an choincheapa a dheimhniú i dtraein amháin le trí charr, cuirfear na pacáistí cumhachta hibrideacha i bhfeidhm thar an bhflít níos leithne uile.

Uasmhéid Tacaíochta€15,000,000
Ainm an TionscadailCóras Teasa Cheantar Bhaile Átha Cliath (DDHS)
Príomh-IarratasóirComhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath
Cur síos ar an TionscadalFuíollteas ó shaoráidí tionsclaíocha atá suite ar leithinis an Phoill Bhig a ghabháil, go háirithe an fuíollteas a ghintear ag Gléasra "Dramhaíl go Fuinneamh" Bhaile Átha Cliath (DWtE), agus é a phíobáil go tithe agus gnóthaí sa Pholl Beag, sa Rinn agus i gceantar dugaí Chathair Bhaile Átha Cliath. D'fhéadfadh leis an bhfuíollteas a ghabhfaí ó oibriúcháin i nGléasra DWtE (90 MW de DH) 50,000 teach a théamh i mBaile Átha Cliath, a bheadh, murac sin, á scaoileadh amach san atmaisféar nó sna foinsí uisce in aice láimhe le fuarú.
Uasmhéid Tacaíochta€20,000,000
Ainm an TionscadailScéim Teasa Cheantar Thamhlachta Chomhairle Contae Bhaile Átha Cliath Theas
Príomh-IarratasóirComhairle Contae Bhaile Átha Cliath Theas
Cur síos ar an Tionscadal

Bunóidh Scéim Teasa Cheantar Thamhlachta Chomhairle Chontae             Bhaile Átha Cliath Theas réiteach ceantair le haghaidh teas inbhuanaithe i gceantar Thamhlachta chun teas ísealcharbóin a sholáthar d'chustaiméirí ón earnáíl phoiblí mar aon le custaiméirí cónaitheacha agus tráchtála. Is é cuspóir an tionscadail seo na hastaíochtaí a bhaineann le húsáid breoslaí iontaise le haghaidh teasa i dTamhlacht a laghdú.

Baineann ardleibhéal nuálaíochta leis an tionscadal seo ó thaobh na hearnála teasa de, agus an gcéad ionad sonraí de chuid na hÉireann le húsáid chun fuíollteas a chur chuig foirgnimh in aice láimhe, agus an t-aon chóras dá leithéid a bheidh ann in Éirinn agus sa Ríocht Aontaithe.

Uasmhéid Tacaíochta€4,447,952

 

Ainm

Tionscadal Éifeachtúlachta Fuinnimh do Shoilsiú Poiblí Údarás Áitiúil
Príomh-IarratasóirOifig Bainistíochta Bóithre
Cur síos ar an Tionscadal

Tionscadal uaillmhianach éifeachtúlachta fuinnimh is ea an Tionscadal Éifeachtúlachta Fuinnimh do Shoilsiú Poiblí Údarás Áitiúil a bhfuil sé mar aidhm aige an 326,000 solas poiblí Údarás Áitiúil atá fágtha nach soilse dé-óide astaithe solais iad a aisfheistiú ina laindéir dé-óide astaithe solais ardéifeachtúla.  27 Údarás Áitiúil uile atá ag glacadh páirte sa tionscadal.

Cuimsíonn soilsiú poiblí thart ar 50% d'úsáid iomlán fuinnimh Údarás Áitiúil.

 

Uasmhéid Tacaíochta€17,470,000
Ainm an TionscadailFeithiclí Earraí Troma (HGVanna) a Thiomáint go hÉifeachtach isteach sa Bhreatimeacht
Príomh-IarratasóirGníomhaireacht Fuinnimh 3 Chontae CLG
Cur síos ar an TionscadalComhtháthú forleathan athruithe iompair sa tionscal ar scála leathan athruithe iompair sa tionscal lóistíochta príobháidí ag úsáid teicneolaíocht mhéadraithe agus teileamaitice (M&T) mar aon le hoiliúint athraithe iompraíochta don tiomáint ar mhaithe le coigilteas breosla 10% a bheith ann gach bliain.
Uasmhéid Tacaíochta€1,373,400

Press Release Documents