You are here:

Réamh-mheastachán nuashonraithe ar astaíochtaí gás ceaptha teasa foilsithe ag an GCC

​13 Aibreán 2017

Luaigh an tAire Cumarsáide, Gníomhaithe ar son na hAeráide agus Comhshaoil, Denis Naughten T.D., foilsiú na réamh-mheastachán nuashonraithe ar astaíochtaí gás ceaptha teasa ag an nGníomhaireacht um Chaomhnú Comhshaoil.

Léiríonn na réamh-mheastacháin go bhféadfadh astaíochtaí in earnálacha an gheilleagair, nach gclúdaíonn Córas an AE i ndáil le Trádáil Astaíochtaí iad, bheith idir 4% agus 6% faoi bhun leibhéil 2005 faoin mbliain 2020 i gcomparáid leis an sprioc, faoin gCinneadh maidir le Comhroinnt Díchill, le bheith 20% faoi bhun leibhéil 2005 faoi 2020. Le haghaidh comparáide, léirigh réamh-mheastacháin GCC roimhe seo go mbeadh astaíochtaí 6% - 11% faoi bhun leibhéil 2005 in 2020.

Agus é ag caint faoi eisiúint na réamh-mheastachán nuashonraithe, dúirt an tAire Naughten:

"Léiríonn réamh-mheastacháin athbhreithnithe GCC ar astaíochtaí gás ceaptha teasa go soiléir an dúshlán atá le sárú ag Éirinn chun a hastaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú. Cuireann na réamh-mheastacháin in iúl go bhfuil an staid maidir le sprioc na hÉireann do 2020 ag dul in olcas nuair a chuirtear i gcomparáid le réamh-mheastacháin GCC roimhe seo iad.  Cé go rabhthas ag súil leis seo, i bhfianaise an fháis gheilleagraigh in Éirinn, léiríonn sé go mbeidh cinntí deacra le déanamh againn amach anseo agus iarracht á déanamh againn ár n-astaíochtaí a laghdú faoi 2030. Is léiriú de shaghas é an easpa dul chun cinn sin gur tháinig laghdú ar ár gcumas infheistithe i rith an chúlaithe eacnamaíochta agus is é mo thuairim féin nach raibh sprioc 2020 i gcomhréir lena raibh indéanta ar bhonn cost-éifeachtúil uile-Eorpach."

Tarraingíonn an tAire Naughten aird ar an gcéad Phlean Náisiúnta Maolúcháin de chuid na hÉireann, atá faoi chomhairliúchán poiblí faoi láthair, a chuirfidh Éire ar chonair chun an leibhéal dícharbónaithe atá ag teastáil ar fud gheilleagar na hÉireann agus a aisimpóidh an treocht in airde maidir le hastaíochtaí na hÉireann ar an gcaoi sin. Sa chomhthéacs seo, beidh bearta sa phlean seo chun dul i ngleic le dúshlán 2020 agus cuirfidh sé le forbairt na roghanna meántréimhseacha agus fadtréimhseacha le cinntiú go bhfuil Éire in áit mhaith chun na gníomhartha riachtanacha a ghlacadh sna blianta atá amach romhainn. Dúirt an tAire freisin:

"Tá sé soiléir nach bhfuil aon rogha éasca ann chun ár n-astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú ar an scála atá ag teastáil sna blianta atá amach romhainn. Beidh na roghanna sa dréacht-Phlean Náisiúnta Maolúcháin casta agus beidh sé costasach iad a chur i bhfeidhm. Is minic áfach a ghabhfaidh réimse buntáistí comhshaoil, eacnamaíochta agus eile leis na roghanna seo, ní hamháin i dtaca le hastaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú ach maidir le réimse táscairí comhshaoil eile freisin agus maidir le creat eacnamaíochta níos inbhuanaithe a fhorbairt d'Éirinn sna blianta atá amach romhainn."

Foilsíonn GCC a réamh-mheastacháin nuashonraithe ar astaíochtaí gás ceaptha teasa taobh istigh de sheachtain i ndiaidh don Ghníomhaireacht sonraí 2016 ar astaíochtaí do shuiteálacha ETS a fhoilsiú. Léiríodh méadú náisiúnta 5.4% ar astaíochtaí in 2016 i gcomparáid le 2015 sna sonraí seo, ar spreag astaíochtaí méadaithe i nginiúint cumhachta, i dtáirgeadh stroighne agus in eitlíocht é. Téarnamh leantach geilleagrach na hÉireann is cúis leis na méaduithe seo den chuid is mó. Léiríonn an méadú a tháinig ar ghiniúint cumhachta an ról méadaithe a bhí ag giniúint cumhachta in 2016, ar spreag roinnt tosca é, lena n-áirítear titim ar hidrighiniúint agus ar ghiniúint gaoithe mar thoradh ar dhálaí séimhe aimsire, agus an t-athrú ó iompórtálacha leictreachais go dtí easpórtálacha. Chúitigh laghdú ar an úsáid a bhaintear as móin agus as gual na tosca seo beagáinín.

Dúirt an tAire Naughten:

"Léiríonn sonraí 2016 ar astaíochtaí ó earnáil trádála astaíochtaí, a d'fhoilsigh an GCC le déanaí, go bhfuil tionchar fós ag an gcaoi a bhfuil muid i dtuilleamaí breoslaí iontaise i dtionsclaíocht agus i nginiúint leictreachais ar ár n-astaíochtaí.  Agus méadú 5.4% tagtha i gcomparáid leis an mbliain roimhe, tá ceangal soiléir le feiceáil againn idir an borradh eacnamaíoch agus ár n-astaíochtaí gás ceaptha teasa. Mar a luaigh an GCC, is féidir, le comharthaí praghsanna laistigh den earnáil trádála astaíochtaí, an ceangal seo a bhriseadh le himeacht ama.

Aithnítear an gá atá le hastaíochtaí a bhaineann le giniúint cumhachta san earnáil ETS a laghdú i bPáipéar Bán Fuinnimh an Rialtais, ina leagtar amach fís d'aistriú na hÉireann chuig todhchaí ísealcharbóin fuinnimh. Leagtar amach ról laghdaithe le himeacht ama do bhreoslaí a bhfuil níos mó carbóin iontu i mbeartas i dtaca le hearnáil na giniúna leictreachais a dhícharbónú in Éirinn.  Ina theannta sin, tá sé d'aidhm ag na bearta maolaithe do ghiniúint leictreachais, a leagan amach sa dréacht-Phlean Náisiúnta Maolúcháin, sciar an fhuinnimh in-athnuaite i bpunann na giniúna leictreachais a mhéadú a thuilleadh.

Cé go bhfuil ETS ar cheann de na príomhbheartais san AE chun astaíochtaí gás ceaptha teasa in earnáil an leictreachais agus na tionsclaíochta a laghdú ar bhealach cost-éifeachtúil, bhí tionchair shuntasacha ag tosca eile, fás geilleagrach níos leithne agus an cúlú eacnamaíoch san áireamh, ar astaíochtaí san earnáil ETS.  Tá idirbheartaíochtaí ar siúl faoi láthair i dtaca le leasú ETS don tréimhse i ndiaidh 2020 le cumas ETS a neartú chun a sprioc maidir le hastaíochtaí a laghdú a bhaint amach. Ar bhonn mholtaí an Choimisiúin Eorpaigh, tá Ballstáit, Éire san áireamh, ag oibriú le cinntiú go mbeidh an ETS leasaithe in ann a spriocanna maidir le laghdú na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa a bhaint amach ar bhealach láidir agus cost-éifeachtúil. Meastar go dtabharfar na hidirbheartaíochtaí seo chun críche níos déanaí i mbliana.

 

CRÍOCH

Nótaí d'Eagarthóirí

Tá foilseacháin na Gníomhaireachta um Chaomhnú Comhshaoil maidir le astaíochtaí ETS in 2016 agus réamh-mheastacháin ar astaíochtaí gás ceaptha teasa do 2016-2035 ar fáil ag http://www.epa.ie/

 

Spriocanna 2020 na hÉireann faoi Chinneadh 2009 maidir le Comhroinnt Díchill

Leag Cinneadh an AE maidir le Comhroinnt Díchill (ESD) 2009 (Cinneadh 406/2009/AE) spriocanna amach do Bhallstáit ar leith i dtaca le hastaíochtaí gás ceaptha teasa neamh-ETS (i.e. astaíochtaí a bhaineann le húsáid fuinnimh i bhfoirgnimh agus in iompar agus astaíochtaí ó thalmhaíocht, nach bhfuil clúdaithe faoi Scéim an AE i ndáil le Trádáil Astaíochtaí). Aontaíodh gur chóir go mbeadh astaíochtaí neamh-ETS 20% níos ísle ná a leibhéal in 2005, i gcomparáid le meánlaghdú AE de 10%. Tá an sprioc neamh-ETS ina cheangal dlí in Éirinn.

 

Sprioc bheartaithe na hÉireann do 2030 

I moltaí an Choimisiúin Eorpaigh ó mhí Iúil 2016, maidir le sprioc iomlán an AE d'earnálacha neamhastaíochtaí trádála a chionroinnt i measc na mBallstát, moltar laghdú 39% in astaíochtaí d'Éirinn i gcomparáid le leibhéil 2005, bunaithe ar OTI per capita, don tréimhse idir 2021 agus 2030. Coigeartaítear an sprioc seo síos 9 bpointe céatadáin le haghaidh costéifeachtúlachta chun príomhsprioc 30% a thabhairt. Cé nach bhfuil an sprioc seo comhaontaithe go fóill, tá sé soiléir go dtabharfaidh sí dúshlán ollmhór d'Éirinn, go háirithe i bhfianaise an toraidh dhóchúil i dtaca le spriocanna 2020 na hÉireann. Tá moltaí Chreat Aeráide agus Fuinnimh 2030 an Choimisiúin Eorpaigh ar fáil ag https://ec.europa.eu/clima/policies/strategies/2030_en

 

Stádas an Phlean Náisiúnta Maolúcháin

D'fhoilsigh an tAire Cumarsáide, Gníomhaithe ar son na hAeráide agus Comhshaoil an dréacht-Phlean Náisiúnta Maolúcháin le haghaidh comhairliúchán poiblí ar an 15 Márta. Is é an 26 Aibreán 2017 an dáta deiridh d'aighneachtaí a bheith faighte. Athbhreithneoidh agus measfaidh an Roinn Cumarsáide, Gníomhaithe ar son na hAeráide agus Comhshaoil agus aon Roinn Rialtais freagrach eile freagraí ar an bpáipéar comhairliúcháin agus cuirfidh na freagraí sin bonn eolais faoi thabhairt chun críche an Phlean Náisiúnta Maolúcháin.

Tá an dréacht-Phlean ar fáil ag http://dccae.gov.ie/en-ie/climate-action/consultations/Pages/National-Mitigation-Plan-.aspx

De réir na tréimhse ama a leagadh amach san Acht um Ghníomh Aeráide agus um Fhorbairt Ísealcharbóin, 2015, caithfear an Plean deireanach a chur faoi bhráid an Rialtais faoi Mheitheamh 2017.

 

Cé na bearta maolúcháin atá i bhfeidhm cheana féin in Éirinn chun astaíochtaí a laghdú?

Tá liosta sa dréacht-Phlean Náisiúnta Maolúcháin de raon leathan beart maolaithe atá i bhfeidhm cheana féin sa cheithre phríomhearnáil lena mbaineann sé, lena n-áirítear bearta a tugadh isteach ag leibhéal AE agus bearta intíre. Nuair a bhíonn sé ar fáil, soláthraíonn an dréacht-Phlean eolas ar na costais agus ar thionchar laghdú na n-astaíochtaí ar bhearta aonair. Seo cuid acu:

  • Scéim um Thrádáil Astaíochtaí;
  • Cáin charbóin;
  • Scéimeanna tacaíochta um leictreachas in-athnuaite;
  • Cistiú forbartha do fhréamhshamhlacha fuinnimh in-athnuaite;
  • Tacaíochtaí airgeadais, trí SEAI, d'fheabhsúcháin tí maidir le héifeachtúlacht fuinnimh;
  • Uasghráduithe éifeachtúlachta fuinnimh do thithíocht shóisialta;
  • Caighdeáin d'fhoirgneamh atá nach mór neodrach ó thaobh fuinnimh de;
  • Teastais um Rátáil Fuinnimh an Fhoirgnimh;
  • Líonra Fuinnimh do Thionscail Mhóra SEAI agus scéimeanna tacaíochta SME;
  • Straitéis um Éifeachtúlacht Fuinnimh san Earnáil Phoiblí:
  • Infheistíochtaí in Iompar Poiblí;
  • Tionscnamh Taistil níos Cliste;
  • Dreasachtaí cánach agus airgid d'fheithiclí astaíochtaí ísle;
  • Scéim Oibleagáidí um Bithbhreoslaí;
  • An Clár Forbartha Tuaithe;
  • Clár Foraoiseachta.

An mbeidh aon bheart nua sa Phlean Náisiúnta Maolúcháin deireanach?

Ceann de na cuspóirí atá leis an gcéad Phlean Náisiúnta Maolúcháin is ea roghanna maolaithe do na hearnálacha éagsúla a leagan amach don Rialtas. Cuirfidh na freagraí a gheofar sa chomhairliúchán poiblí, i measc nithe eile, bonn eolais faoi bhreithniú leanúnach na roghanna seo. I gcásanna áirithe, cuireadh forbairt roghanna sonracha chun cinn s a bhí faoi réir a gcomhairliúcháin phoiblí féin, mar shampla, maidir leis an Dreasacht nua um Theas In-Athnuaite.

Maidir leis seo, cé go bhféadfadh an Plean Náisiúnta Maolúcháin deireanach a dheimhniú go gcuirfear rogha amháin, nó níos mó, i bheidhm go cinnte, meastar go mbeidh tuilleadh oibre ag teastáil i dtaca le líon na roghanna a chuirfear i láthair. Chuige sin, cáipéis bheo a bheidh sa Phlean Náisiúnta Maolúcháin agus beidh sé faoi réir mionchoigeartú leanúnach.

Press Release Documents