You are here:

Tá cúrsaí dramhaíola tí ag athrú agus beidh tionchar aige sin orainn ar fad

Tá iarmhairtí domhanda ag an gcinneadh a rinne údaráis na Síne le déanaí chun teorainn a chur le sruthanna áirithe dramhaíola a fhaightear ó thar lear. Dúnadh ceann de na margaí athchúrsála is mó ar domhan dá bharr agus ba mhargadh é ar cuireadh cuid mhór de dhramhaíl in-athchúrsáilte na hÉireann chuige.  Ní hí Éire an t-aon tír a gcuirtear isteach uirthi, cuirtear isteach ar thíortha eile freisin. Ní fios an iompóidh na Sínigh an cinneadh droim ar ais amach anseo nó nach n-iompóidh, ach tá a fhios againn gur thug sé rabhadh dúinn go gcaithfimid ar fad smaoineamh ar dhramhaíl sa todhchaí, lena n-áirítear an chaoi a mbainistímid dramhaíl, ón uair a cheannaímid í go dtí go bhfágann sí an teach.

Bhunaigh an tAire Cumarsáide, Gníomhaithe ar son na hAeráide agus Comhshaoil, Denis Naughten, T.D., an Grúpa Monatóireachta Praghsála i mí Mheán Fómhair 2017 chun monatóireacht a dhéanamh ar chostas leanúnach an bhailithe dramhaíola cónaithe d'úinéirí tí ar fud na hÉireann mar go raibh deireadh á chur le 'struchtúr an ráta comhréidh' de réir a chéile. Déanann siad monatóireacht ar an gcostas leanúnach a ghearrann comhlachtaí chun dramhaíl a bhailiú, lena n-áirítear costas athchúrsála nó bailiú 'araidí glasa'.

Déantar siopadóireacht  faoi rún ar 19 gcomhlacht bailithe dramhaíola gach mí. Gearrann comhlachtaí praghsanna difriúla chun dramhaíl a bhailiú, níl aon phraghas aonfhoirmeach i bhfeidhm ach aithníonn an Grúpa príomhathróga na bpraghsanna ar fad, lena n-áirítear táillí seirbhíse, táillí arduithe dramhaíola, táillí arduithe ábhair in-athchúrsáilte, táillí arduithe ábhar orgánach, táillí breismheáchain in aghaidh an chileagraim agus mar sin de. Deimhníonn an tsiopadóireacht faoi rún an méid a deir ionadaí an chomhlachta nuair a labhraítear leo faoi na praghsanna a ghearrann siad chun bruscar a bhailiú agus is féidir iad a sheiceáil ar a suíomh gréasáin freisin; is próiseas dhá chéim é seo lena chinntiú go dtaifeadtar faisnéis chruinn faoi phraghsanna.

Go dtí seo, fuair an Grúpa amach go bhfuil meascán leathan de roghanna praghsanna ann d'úinéirí tí. Ar an iomlán, tá naoi samhail phraghsála dhifriúla ar fáil, ón Táille Seirbhíse móide Táille in aghaidh gach araid a ardaítear atá sách simplí go dtí an Táille Sheirbhíse (lena n-áirítear lamháltas meáchain) móide Táille Bhreismheáchain in aghaidh an Chileagraim atá níos casta. Luann roinnt comhlachtaí táillí ar ráta comhréidh fós, cé go bhfuil deireadh á gcur leo de réir a chéile, agus thit líon na gcomhlachtaí bailithe dramhaíola a luann seirbhísí ar ráta comhréidh ó naoi gcomhlacht go dtí trí chomhlacht le dhá mhí anuas.

Is mian leis an ngrúpa seo a fháil amach an bhfuil praghsanna ag luainiú nó nach bhfuil agus méid na luaineachta, má tá a leithéid ann. Níor bunaíodh an Grúpa Monatóireachta Praghsála le seirbhís chomparáide praghsanna a sholáthar chun monatóireacht a dhéanamh ar na praghsanna a ghearrann gach bailitheoir sa tír agus mar sin ní fhoilsítear ach torthaí anaithnide. Mar shampla, b'fhéidir go mbeadh spéis ag teaghlach i gceantar tuaithe i nGaillimh sa mhéid a íocann teaghlach i mBaile Átha Cliath as bailiú a dhramhaíola tí ach mura soláthraíonn an comhlacht sin seirbhís don teaghlach i nGaillimh, is beag tionchar díreach a bheidh aige ar an méid a íocann an teaghlach sin. Cabhraíonn an anailís chun bonn eolais a chur ar fáil faoi threo ginearálta na bpraghsanna, agus is féidir le lucht déanta beartas é sin a úsáid más cuí. 

Cuireann go leor de na 19 gcomhlacht go leor seirbhísí difriúla bailithe ar fáil. Ciallaíonn sé seo go bhfuil níos mó ná 40 tairiscint dhifriúla seirbhíse ann ag na comhlachtaí a ndéantar monatóireacht mhíosúil orthu. Mar sin ní mór don Ghrúpa Monatóireachta Praghsála deimhin a dhéanamh de go rianaíonn siad aon athrú a thagann ar na praghsanna a luaitear sna 40 seirbhís nó níos mó atá á rianú faoi láthair. Cinntíonn sé seo go bhfuil comparáid á dhéanamh ag an nGrúpa gach mí idir praghsanna atá cosúil lena chéile.

Ó cuireadh tús leis an taifeadadh, bhí na praghsanna a luann seirbhísí bailithe dramhaíola seasmhach den chuid is mó. Mar sin féin, tháinig roinnt arduithe beaga ar phraghsanna. Bhí tionchar ag na harduithe sin ar sheirbhísí bailithe dramhaíola iarmharaí nó na haraidí dubha mar a thugtar orthu, ach níor chuir siad isteach ar tháillí athchúrsála go dtí seo.

D'aithin an Grúpa líon beag cásanna ina raibh bailiú na n-araidí athchúrsála nó glasa á lua ag roinnt comhlachtaí bailithe dramhaíola. Sna sonraí is deireanaí a foilsíodh, tharla sé seo i thart ar 8 gcinn de na 40 tairiscint seirbhíse dhifriúla sna comhlachtaí a bhfuil monatóireacht á déanamh orthu.

B'fhéidir go bhfuil a fhios ag úinéirí tí, nó b'fhéidir nach bhfuil, go mbainistíonn comhlachtaí na costais a bhaineann le hábhair in-athchúrsáilte a bhailiú trí chineál fóirdheontais nó trí thras-fhóirdheontas fiú. Chuir cinneadh na Síne isteach go mór ar an margadh agus is dócha go mbeidh tionchar de chineál éigin aige ar chúrsaí. Ar an gcéad dul síos cuireadh deireadh le príomhfhoinse fóirdheontais margaidh agus beidh tionchar díreach aige seo ar chúrsaí costais go léir, go háirithe an costas ar chomhlachtaí bailithe dramhaíola, agus ar na sealbhóirí tí a chuireann dramhaíl amach lena bailiú.

Ós rud é gur dócha gur socrú buan atá i gcinneadh na Síne, caithfimid, mar shealbhóirí tí, machnamh a dhéanamh ar an méid dramhaíola agus ábhair in-athchúrsáilte a chruthaímid. Tá roinnt cúiseanna leis an tábhacht atá leis seo; an comhshaol agus ár mbuiséid teaghlaigh. Níl aon amhras orm ach go bhfuil fonn ar an gcuid is mó daoine cothromaíocht a bhaint amach idir an dá rud. Ba cheart go dtabharfadh cinneadh na Síne rabhadh dúinn faoin gcur chuige fadtréimhseach a bheidh againn maidir le bainistiú dramhaíola go háitiúil.

Idir an dá linn, tá roinnt tionscnamh ann faoi stiúir an Rialtais a chuireann oideachas ar fáil d'úinéirí tí, a bhfuil fonn orthu a méideanna dramhaíola agus ábhar in-athchúrsáilte a choinneáil íseal. Tugann siad le fios conas dramhaíl a laghdú, a athúsáid agus a athchúrsáil go ginearálta. Is féidir teacht orthu ag:

http://recyclinglistireland.ie/

Feachtas Ambasadóirí um Athchúrsáil: http://voiceireland.org/rap/

http://www.curwmo.ie/

http://emwr.ie/what-you-can-dop-at-home

http://southernwasteregion.ie/

http://www.epa.ie/livegreen/

http://www.epa.ie/begreen/

http://www.brownbin.ie/

http://stopfoodwaste.ie/

Repak  https://www.repak.ie/for-home/

AnTaisce: www.greenhome.ie

 

Is é Frank Conway cathaoirleach an Ghrúpa Mhonatóireachta Praghsála a dhéanann monatóireacht ar chostas an bhailithe dramhaíola tí.

Press Release Documents