You are here:

Fáilte curtha ag an Taoiseach agus ag an Aire Denis Naughten roimh obair an Tionóil Saoránach ar ghníomh ar son na haeráide

Dé Sathairn, 30 Meán Fómhair 2017

Chuir an Taoiseach, Leo Varadkar, T.D., agus an tAire Cumarsáide, Gníomhaithe ar son na hAeráide agus Comhshaoil, Denis Naughten, T.D., fáilte inniu (Dé Sathairn, 30 Meán Fómhair) roimh chruinniú an Tionóil Saoránach chun smaoineamh ar an ábhar a bhaineann le 'Éire a bheith ina Ceannródaí maidir le dul i ngleic leis an athrú aeráide'. Is é an chéad chruinniú de chuid an Tionóil ar an Athrú Aeráide é.

Arsa an Taoiseach:

"Cruthaíonn an ionadaíocht leathan ar shochaí na hÉireann sa Tionól deis chun réimse daoine le dearcthaí éagsúla ar cheann de na dúshláin is práinní atá romhainn in Éirinn a thabhairt le chéile. Tá mo Rialtas tiomanta do dhul i ngleic leis an athrú aeráide agus bhí áthas orm bheith in ann cruinniú speisialta Comh-aireachta a reáchtáil ar an ábhar i mí Iúil na bliana seo. Molaim an Tionól, faoi chathaoirleacht Mary Laffoy, as tabhairt faoin tasc seo agus táim ag tnúth le tuarascáil agus moltaí an Tionóil a bheith ar fáil do Thithe an Oireachtais in am trátha."

Ag labhairt dó ar thosú imeachtaí an Tionóil, dúirt an tAire Naughten:

"Fuair an Tionól Saoránach 1,200 aighneacht maidir leis an athrú aeráide sa chomhairliúchán poiblí. Léiríonn sé sin go bhfuil tuairimí láidre le fáil i sochaí na hÉireann maidir leis an ngá Éire dul i ngleic leis an dúshlán seo. Táim ag tnúth le tuarascáil a fháil ar obair an Tionóil an deireadh seachtaine seo agus i mí na Samhna nuair a bheidh an dara cruinniú ar an ábhar seo ar siúl.”
Seo an méid an dúirt an tAire Naughten faoin ngaolmhaireacht idir obair an Tionóil Saoránach agus an tIdirphlé Náisiúnta um Ghníomhú ar son na hAeráide:

"Is mian liom go mór tuairimí an Tionóil a fháil ar an gcaoi ar chóir don Idirphlé Náisiúnta um Ghníomhú ar son na hAeráide plé leis an bpobal i gcoitinne chun feasacht, rannpháirtíocht agus inspreagadh a chruthú chun go ngníomhóidh siad maidir le dúshláin an athraithe aeráide. Táim ag súil go gcuirfidh sé seo bonn luachmhar fianaise agus smaointe ar fáil a dtarraingeofar orthu agus tuilleadh gníomhaíochtaí á bplé mar chuid den Idirphlé Náisiúnta sna míonna atá amach romhainn, moltaí maidir le ceardlanna réigiúnacha agus imeachtaí i bpobail áitiúla san áireamh."

Dúirt an tAire Naughten freisin cé go bhfuil freagrachtaí ar an Rialtas agus ceannasaíocht á cur ar fáil aige, go gcaithfear é sin a chomhlánú le rannpháirtíocht na saoránach. Ar sé:

"Ní dúshláin shimplí iad dúshláin an athraithe aeráide, agus ní thar oíche a dhéanfar na gníomhartha atá ag teastáil. Beidh an t-aistriú go geilleagar ísealcharbóin atá athléimneach ó thaobh na haeráide de ag brath ar ghníomh incriminteach agus ar athrú iompraíochta; beidh sé ag brath ar cheannaireacht láidir, ar bheartais dhaingne agus ar rannpháirtíocht agus ar thiomantas ag gach duine. Sheol an Rialtas an chéad Phlean Náisiúnta reachtúil Maolúcháin i mí Iúil na bliana seo. Leagtar amach sa phlean sin an comhthéacs atá lenár gcuspóir maidir leis an athrú aeráide. Déantar soiléiriú ann ar an leibhéal maolaithe gáis cheaptha teasa a bheidh de dhíth, agus cuirtear síos ar an bpróiseas trína dtabharfaimid faoinár spriocanna dícharbónaithe a bhaint amach. Dar liom, níl an Plean seo greanta i gcloch: is féidir é a mhionleasú agus tógáil air. Beidh ionchur ón Tionól Saoránach agus ón Idirphlé Náisiúnta ag teastáil chun na spriocanna a bhaint amach."

Tógann obair an Tionóil Saoránach ar an aeráid ar chlocha míle suntasacha eile sa bheartas náisiúnta i dtaca leis an aeráid in 2017. Tá an tAire Naughten i mbun comhairliúcháin faoi láthair maidir le dréacht den chéad Chreat Náisiúnta um Ghníomhaíocht Oiriúnúcháin. Léiríonn na straitéisí cur chuige uile-Rialtais maidir leis an aistriú náisiúnta go geilleagar ísealcharbóin atá athléimneach ó thaobh na haeráide de faoin mbliain 2050. Maidir le maolú, beidh ar Éirinn an méid seo a leanas a chur i gcrích:

- astaíochtaí dé-ocsaíde carbóin a laghdú 80% ar a laghad (i gcomparáid le leibhéil 1990) faoin mbliain 2050 san earnáil giniúint leictreachais, in earnáil na timpeallachta tógtha agus san earnáil iompair; agus
- tabhairt faoi chur chuige i dtreo neodrachta ó thaobh carbóin de san earnáil talmhaíochta agus talamhúsáide, foraoiseacht san áireamh, nach gcuireann isteach ar an acmhainn le haghaidh táirgeadh inbhuanaithe bia.

Tá an t-athrú aeráide ar cheann de na príomhghnéithe den Chreat Náisiúnta dréachta Pleanála, a foilsíodh an tseachtain seo le haghaidh an chomhairliúchán deiridh. Is léiriú é sin thiomantas an Rialtais do sprioc an aistrithe náisiúnta a bhaint amach. Arsa an tAire Naughten:

"Forbraíodh Éire 2040 ar bhealach a gcuireann an Plean Náisiúnta Maolúcháin ar an athrú aeráide agus obair eile maidir le hoiriúnú don athrú aeráide san áireamh de réir mar a aistreoimid go geilleagar agus sochaí ísealcharbóin. Beidh Éire 2040 ina phríomhuirlis feidhmithe don Phlean seo freisin. Ina theannta sin, leagann an Creat Náisiúnta Pleanála comhthéacs straitéiseach forbartha amach d'fheidhmiú céimneach na líonraí ardluais leathanbhanda i gceantair thuaithe na hÉireann, do chórais agus do bhonneagar fuinnimh, agus d'fhorbairt inbhuanaithe ár n-acmhainní nádúrtha.”

Seoladh an chéad Phlean Náisiúnta Maolúcháin ar an 19ú Iúil i mbliana mar chuid den chruinniú straitéiseach Comh-aireachta. Ba dheis luachmhar an cruinniú seo chun aird a tharraingt ar na róil cheannaireachta a bheidh ag Airí ar leith chun aistriú na hÉireann go geilleagar ísealcharbóin atá athléimneach ó thaobh na haeráide de a chur chun cinn. Ag an gcruinniú seo, d'aontaigh an Rialtas:

-go bhfuil an tAthrú Aeráide ar cheann de na dúshláin fhadtréimhseacha is tábhachtaí atá roimh Éirinn agus go bhfuil an Rialtas tiomanta don bhunathrú a theastaíonn chun go mbeidh nósanna ísealcharbóin i bhfeidhm sa todhchaí agus muid athléimneach ó thaobh na haeráide de;

- gach Roinn agus gníomhaireacht Rialtais a dhíriú ar chur i bhfeidhm an Phlean Maolúcháin;

- tuilleadh gníomhartha a fhorbairt ar fud gach earnála lena gcur isteach sa Phlean sna blianta atá amach romhainn;

- go gcuirfear an gá atá le Gníomh ar son na hAeráide bonn eolais faoin gCáinaisnéis agus faoin bPlean Caipitil 10 mBliana atá le foilsiú;

- go bhfoilseofar Creat Náisiúnta um Ghníomhaíocht Oiriúnúcháin maidir leis an Athrú Aeráide, chun dul i ngleic le tionchar an Athraithe Aeráide ar Éirinn, roimh dheireadh na bliana; agus

- go rachfar i dteagmháil go tréan le saoránaigh agus go dtarraingeofar a n-aird ar chúrsaí tríd an Idirphlé Náisiúnta um Ghníomhú ar son na hAeráide.


 

Críoch

Nótaí d'Eagarthóirí

An Tionól Saoránach

Bunaíodh an Tionól Saoránach le rún de chuid Dháil Éireann, de bhun gealltanais sa Chlár do Rialtas Comhpháirtíochta. Tá sé mar mhandáid aige breathnú thar thréimhse fhada ama ar bhuncheisteanna a bhfuil tábhacht ar leith leo i sochaí na hÉireann.
Smaoineoidh an Tionól Saoránach ar an athrú aeráide sna seachtainí atá amach romhainn: 30 Meán Fómhair-1 Deireadh Fómhair agus 4-5 Samhain. Tá tuilleadh eolais ar fáil anseo.

Idirphlé Náisiúnta um Ghníomhú ar son na hAeráide

D'fhógair an tAire Cumarsáide, Gníomhaithe ar son na hAeráide agus Comhshaoil go raibh Idirphlé Náisiúnta um Ghníomhú ar son na hAeráide á bhunú ag an Rialtas níos luaithe i mbliana. Tá sé seo ar aon dul leis an tiomantas atá leagtha amach sa Chlár do Rialtas Comhpháirtíochta. Nuair a foilsíodh an Plean Náisiúnta Maolúcháin ar 19 Iúil na bliana seo, d'fhógair an tAire go raibh Grúpa Comhairleach le bunú chun comhairle a chur ar fáil dom maidir le straitéis, le struchtúr agus le hoibriú uileghabhálach an Idirphlé Náisiúnta. Bhí a chéad chruinniú ag an nGrúpa Comhairleach i mí Iúil.

Is é príomhchuspóir an Idirphlé Náisiúnta próiseas uilechuimsitheach rannpháirtíochta agus comhaontaithe a chinntiú ar fud na sochaí chun a chinntiú gur féidir an t-aistriú go todhchaí ísealcharbóin agus athléimneachas ó thaobh na haeráide de a bhaint amach. Chun é seo a dhéanamh, féachfaidh an tIdirphlé le feasacht, le rannpháirtíocht agus le spreagadh a chruthú chun daoine a chur i mbun gnímh (go háitiúil, go réigiúnach agus go náisiúnta) maidir leis na dúshláin a bhaineann leis an athrú aeráide. Anuas air sin, féachfaidh sé leis na líonraí cuí a bhunú, ar bhonn fadtréimhseach, le go mbeidh daoine in ann bualadh le chéile go tréimhsiúil le smaoineamh ar na hionchuir bunaithe ar fhianaise ar na gnéithe geilleagracha, sóisialta, iompraíochta, comhshaoil agus poiblí a bhaineann le beartas aeráide agus fuinnimh.

I measc na dtionscnamh de chuid an Idirphlé Náisiúnta a fógraíodh le haghaidh 2017 cheana féin tá Clár Náisiúnta na Scoileanna Glasa um Ghníomh agus Feasacht ar an Athrú Aeráide, a chuimsíonn an tSeachtain um Ghníomh Aeráide, 16-20 Deireadh Fómhair agus Móraonach Aeráide na Scoileanna Glasa ar an 22 Feabhra 2018, agus Clár Ambasadóra na hAeráide, a seoladh go foirmiúil níos luaithe an mhí seo.

Press Release Documents